Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu

Cùng dự có đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; ông Stephan Mergenthaler, Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF).

Đây là không gian đối thoại trực tiếp giữa Thủ tướng Chính phủ Việt Nam và Lãnh đạo cấp cao Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), cùng trao đổi về những chuyển động của kinh tế toàn cầu, những động lực tăng trưởng mới và những cơ hội hợp tác trong giai đoạn phát triển mới.

Phát biểu mở đầu phiên đối thoại, Giám đốc điều hành WEF nhấn mạnh, Việt Nam là một trong những nền kinh tế đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, với khát vọng phát triển, năng lực hội nhập ngày càng sâu rộng và vai trò ngày càng được mở rộng trong các mạng lưới kinh tế toàn cầu.

Trong phiên đối thoại này, Thủ tướng Chính phủ chia sẻ về tầm nhìn của Việt Nam trước những chuyển dịch lớn của thế giới; những động lực tăng trưởng mới mà Việt Nam đang kiến tạo; định vị của Việt Nam trong tương lai toàn cầu; cũng như cách Việt Nam chủ động tham gia và đồng kiến tạo những không gian hợp tác mới.

Quang cảnh phiên Đối thoại với Thủ tướng Chính phủ Việt Nam. (Ảnh: THANH GIANG)

Đặt câu hỏi mở đầu, Giám đốc điều hành WEF nêu, Việt Nam nhìn nhận ra sao về sự dịch chuyển của thế giới với đặc trưng là phân mảnh địa kinh tế, cạnh tranh công nghệ và tái định hình chuỗi cung ứng - và điều này có ý nghĩa gì với quỹ đạo phát triển đất nước?

Thủ tướng Lê Minh Hưng trả lời, nhìn tổng thể, thế giới đang bước vào một giai đoạn biến động và chuyển đổi sâu sắc. Tương quan sức mạnh tiếp tục dịch chuyển, thúc đẩy xu hướng đa cực, đa trung tâm. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng và mở rộng sang kinh tế, công nghệ, dữ liệu, năng lượng và các chuẩn mực về thương mại, đầu tư, môi trường, về quản trị.

Thủ tướng cho biết, toàn cầu hóa vẫn tiếp tục và đang được tổ chức lại theo hướng phân mảnh hơn, với yêu cầu ngày càng cao về an ninh, tự chủ và sức chống chịu. Khoa học-công nghệ, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới đang phát triển mạnh, làm thay đổi nhanh, căn bản và toàn diện phương thức sản xuất, quản trị và phân bổ lợi thế phát triển.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, những thay đổi sâu sắc, mang tính thời đại của cục diện thế giới và những thách thức đang đặt ra tác động đến mọi quốc gia. Chủ động nhận diện, đối diện với những thách thức đó, Việt Nam vừa qua đã khẩn trương hoạch định và ban hành một loạt các quyết sách, chiến lược với quyết tâm đưa đất nước vào một giai đoạn phát triển mới với một số định hướng sau:

Thứ nhất, củng cố tự chủ chiến lược gắn với chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chứng kiến lễ trao thỏa thuận hợp tác giữa Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). (Ảnh: THANH GIANG)

Thứ hai, đổi mới căn bản, toàn diện mô hình phát triển đất nước, trong đó có mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia làm đột phá quan trọng hàng đầu, động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Thứ ba, đột phá cải cách thể chế gắn với nâng cao năng lực quản trị quốc gia.

Bên cạnh đó, Thủ tướng cho biết, chủ động nhận diện, đối diện các thách thức, thích ứng với các biến đổi nhanh chóng trên thế giới, Việt Nam ủng hộ mạnh mẽ các nỗ lực thúc đẩy toàn cầu hóa, đổi mới các thể chế và phương thức hợp tác, quản trị toàn cầu vì lợi ích chung. Thế giới càng bất định, Việt Nam càng phải chủ động về chiến lược, củng cố nội lực và mở rộng hợp tác. Việt Nam sẽ tiếp tục là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; đồng thời là điểm đến ổn định, an toàn cho các đối tác, các nhà đầu tư.

Đối với câu hỏi trong một kỷ nguyên bất định gia tăng, khi các cú sốc địa kinh tế, chu kỳ công nghệ và áp lực khí hậu ngày càng dồn dập, Việt Nam đang xây dựng năng lực chống chịu như thế nào để hấp thụ biến động thay vì bị cuốn theo? Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, khả năng chống chịu là vấn đề đặc biệt quan trọng, rất thời sự với các quốc gia, các nền kinh tế và từng doanh nghiệp.

"Chúng tôi cho rằng trong một thế giới bất định, sức chống chịu của một quốc gia không chỉ là khả năng đứng vững trước các cú sốc, mà quan trọng hơn là khả năng thích ứng, phục hồi, năng lực chủ động sáng tạo, tự đổi mới và phát triển mạnh mẽ hơn sau mỗi biến động", Thủ tướng cho biết.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chúc mừng các tập đoàn, đối tác tham dự Diễn đàn Kinh tế mùa Thu năm 2026. (Ảnh: THANH GIANG)

Đồng thời, theo Thủ tướng, một nền kinh tế có thể vượt qua khó khăn trước mắt, tạm thời nhưng vẫn dễ bị tổn thương, khó củng cố sức chống chịu nếu không điều chỉnh được những vấn đề hạn chế có tính cơ cấu.

Thủ tướng khẳng định, là một nền kinh tế có độ mở rất cao, dễ chịu tác động trực tiếp từ các cú sốc bên ngoài, Việt Nam không chỉ chú trọng xử lý các vấn đề ngắn hạn mà đã và đang chủ động xây dựng thực thi đường lối chiến lược phát triển dài hạn; tăng cường tự chủ, năng lực chống chịu, trên cơ sở một số yếu tố cơ bản sau:

Thứ nhất, xác định kiên định mục tiêu ổn định chính trị-xã hội và củng cố vững chắc nền tảng kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết.

Thứ hai, tập trung thể chế phát triển đồng bộ, hiện đại, cạnh tranh để tạo đột phá cho tăng trưởng bền vững, tăng cường năng lực quản trị quốc gia kiến tạo phát triển.

Thứ ba, tập trung xây dựng hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thúc đẩy mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng các chính sách khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam, trong đó ưu tiên hỗ trợ từng bước làm chủ công nghệ.

Thứ tư, đổi mới mạnh mẽ, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo, trong đó ưu tiên giáo dục đại học, đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu thị trường thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động, các ngành nghề mới.

Thứ năm, tiếp tục củng cố cục diện đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ để mở rộng không gian phát triển.

Với ổn định chính trị-xã hội, ổn định vĩ mô là nền tảng; thể chế là đột phá, công nghệ là động lực, doanh nghiệp là trung tâm, nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện quan trọng; đối ngoại rộng mở tạo không gian và nguồn lực phát triển, Việt Nam không chỉ chống chịu tốt hơn trước các cú sốc, mà còn chủ động chuyển hóa thách thức thành cơ hội để phát triển nhanh, bền vững và bao trùm, vì lợi ích của Việt Nam và các đối tác.

Về câu hỏi hướng đến năm 2035, Việt Nam mong muốn đóng vai trò gì trong kiến trúc kinh tế toàn cầu đang định hình, và những thế mạnh đặc trưng nào Việt Nam có thể mang lại với tư cách một trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và kết nối cho các mạng lưới tăng trưởng mới? Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, trong kiến trúc kinh tế toàn cầu mới và xu thế, bối cảnh hiện nay, Việt Nam mong muốn từng bước định hình vị thế là:

Trung tâm công nghiệp công nghệ số mới nổi, trung tâm năng lượng mới, năng lượng xanh, năng lượng sạch và trung tâm sản xuất nông nghiệp xanh của khu vực và thế giới. Mắt xích quan trọng, đáng tin cậy trong các chuỗi cung ứng và giá trị khu vực, toàn cầu, các cực tăng trưởng mới. Đóng góp ngày càng cao hơn vào tăng trưởng khu vực và thế giới thông qua thể chế, quản trị hiện đại, năng lực cạnh tranh và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tất cả những việc Việt Nam đang thực thi là cho tương lai phát triển của Việt Nam và trách nhiệm đóng góp cho tăng trưởng của khu vực và thế giới.

Về câu hỏi giữa bối cảnh lòng tin suy giảm, cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt, Việt Nam duy trì tính tự chủ chiến lược và chính sách đối ngoại cân bằng, đa phương hóa, đa dạng hóa như thế nào - là đối tác tin cậy của tất cả các bên, không ngả theo một cực nào - trong khi vẫn tăng cường hội nhập với các động lực tăng trưởng toàn cầu? Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, đây cũng là câu hỏi chúng tôi rất hay nhận được từ bạn bè, đối tác quốc tế. Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, trên cơ sở luật pháp quốc tế và hiến chương Liên hợp quốc.

Tự chủ chiến lược có nghĩa là trước tình hình quốc tế đang biến động nhanh, phức tạp, sâu sắc, Việt Nam xác định cần củng cố năng lực nội tại để giữ vững quyền tự quyết, chủ động lựa chọn cách thức hợp tác phù hợp với lợi ích quốc gia-dân tộc và tôn trọng lợi ích chính đáng của các đối tác. Việt Nam sẵn sàng hợp tác với tất cả các nước trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng và cùng có lợi. Dù tình hình thế giới biến động như thế nào, chúng tôi kiên định mục tiêu bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho phát triển đất nước, đồng thời đóng góp trách nhiệm, chủ động hơn vào các vấn đề chung, vì hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và thế giới.

Để bảo đảm tự chủ chiến lược, Việt Nam xác định phải dựa vào nội lực, nâng cao sức mạnh tự cường của đất nước, đặc biệt là năng lực, sức cạnh tranh của nền kinh tế. Chúng tôi tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển, đẩy mạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh môi trường, an ninh con người…; đa dạng hóa các chuỗi cung ứng thiết yếu, nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động bên ngoài.

Đồng thời, Việt Nam chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng, tận dụng hiệu quả 18 hiệp định thương mại tự do đã ký kết để mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác và thu hút các nguồn lực về vốn, công nghệ, tri thức phục vụ phát triển. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, mà còn nâng cao năng lực nội sinh, từng bước làm chủ công nghệ và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế Việt Nam. Khi Việt Nam có nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững, ổn định vững chắc, chắc chắn sẽ tăng cường năng lực tự chủ, tự cường và càng đóng góp cho hòa bình, ổn định của khu vực và thế giới.

Về câu hỏi, trên tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới, Việt Nam trông đợi gì và có cam kết gì đối với các đối tác quốc tế như WEF, các chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp toàn cầu? Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, chúng ta đều nhận thức sâu sắc rằng thế giới đang trải qua thời điểm bước ngoặt với những chuyển đổi mang tính nền tảng trên mọi ngành, mọi lĩnh vực. Tư duy hợp tác cũng cần thay đổi: từ phối hợp thực thi sang đồng hành chiến lược; từ khai thác cơ hội sang kiến tạo cơ hội; từ chia sẻ lợi ích sang chia sẻ trách nhiệm và định hình tương lai.

Trên tinh thần đó, Việt Nam mong muốn các đối tác không chỉ đến với Việt Nam để tìm kiếm cơ hội, mà cùng chúng tôi hoạch định và cụ thể hóa những ý tưởng, giải pháp và động lực phát triển mới thành những dự án sản phẩm cụ thể; cùng chia sẻ trách nhiệm và kiên trì theo đuổi cho đến kết quả cuối cùng.

Với Chính phủ các nước, Việt Nam mong muốn: Cùng hợp tác nhằm củng cố môi trường hòa bình, ổn định và mở rộng các động lực phát triển mới, từ đó gắn kết tầm nhìn và lợi ích chiến lược dài hạn; Cùng xây dựng các khuôn khổ hợp tác cởi mở, công bằng, bền vững, nhất là về kết nối kinh tế, thương mại, đầu tư, hạ tầng, thúc đẩy hợp tác về khoa học-công nghệ; Cùng định hình những khuôn khổ và chuẩn mực hợp tác mới vì lợi ích của người dân và doanh nghiệp, để những thành quả của phát triển được chuyển hóa trực tiếp thành chất lượng sống ngày càng tốt hơn của mọi người dân.

Với cộng đồng doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp, các nhà đầu tư nước ngoài, chúng tôi kêu gọi: Các doanh nghiệp không chỉ mang đến nguồn vốn, mà cùng chia sẻ công nghệ, tri thức, kinh nghiệm quản trị, đào tạo nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhất là trong các ngành công nghiệp trọng điểm; Các tập đoàn quốc tế hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng suất, phát triển hệ sinh thái công nghiệp, tăng cường liên kết và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu; Đề cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, hoạt động sản xuất kinh doanh phải gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân để thành công của mỗi doanh nghiệp song hành với sự phát triển bền vững của Việt Nam.

Đối với WEF, Việt Nam đánh giá cao vai trò kết nối hợp tác và tiên phong thúc đẩy các sáng kiến toàn cầu của Diễn đàn. Đề nghị WEF tiếp tục tích cực hỗ trợ Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển. Việt Nam sẵn sàng trở thành Đối tác chiến lược của WEF tại khu vực để cùng thúc đẩy những ý tưởng, sáng kiến mới; triển khai những mô hình, cách làm sáng tạo; đem lại lợi ích không chỉ cho Việt Nam mà cả khu vực và toàn cầu.

Nhân dịp này, Thủ tướng Lê Minh Hưng gửi gắm thông điệp tới cộng đồng quốc tế, các đối tác và doanh nghiệp tại Diễn đàn: Việt Nam không chỉ là điểm đến đầu tư, mà còn là đối tác phát triển lâu dài; không chỉ mong muốn tiếp nhận vốn, công nghệ mà còn mong muốn cùng các đối tác hợp tác để cùng phát triển, kiến tạo tương lai chung vì hòa bình, ổn định, thịnh vượng và bền vững. Việt Nam đang đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển; mong các đại biểu nhìn thấy trong quá trình chuyển đổi đó không chỉ những nhu cầu đầu tư và mở rộng thị trường, mà cả cơ hội cùng nghiên cứu, phát triển sản phẩm, đào tạo nhân lực.

Với tinh thần chuyển từ “đầu tư tại Việt Nam” sang “đầu tư cùng Việt Nam”, Việt Nam mong muốn các doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, các viện nghiên cứu và trường đại học của Việt Nam; cùng phát triển công nghệ, nguồn nhân lực và mạng lưới nhà cung ứng. Sự lớn mạnh của doanh nghiệp Việt Nam sẽ tạo thêm những đối tác có năng lực, góp phần nâng cao hiệu quả, khả năng thích ứng và sức cạnh tranh của mạng lưới sản xuất, kinh doanh mà chúng ta cùng tham gia. Đó cũng là lợi ích của các nhà đầu tư nước ngoài.

"Về phần mình, Chính phủ Việt Nam khẳng định sẽ tiếp tục kiên định mục tiêu tăng trưởng nhanh, tăng trưởng cao trên nền tảng giữ vững ổn định vĩ mô, hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng thực thi pháp luật, phát triển hạ tầng và nguồn nhân lực; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, nhà đầu tư. Chúng tôi sẽ duy trì đối thoại, lắng nghe và phối hợp xử lý kịp thời những kiến nghị, giải quyết những khó khăn, vướng mắc, các tồn tại theo thẩm quyền. Các cam kết của Chính phủ sẽ tiếp tục được triển khai mạnh mẽ thời gian tới…", Thủ tướng nhấn mạnh.