Đề xuất mới về Hội đồng Tiền lương quốc gia

Bộ Nội vụ đã xây dựng dự thảo Quyết định thành lập và quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và hoạt động của Hội đồng Tiền lương quốc gia (sau đây gọi tắt là dự thảo Quyết định). Văn bản đang được lấy ý kiến trên Cổng thông tin Chính phủ.

Bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật

Theo Bộ Nội vụ, thực hiện Bộ luật Lao động năm 2019, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động (Mục 1, Chương IV quy định Hội đồng Tiền lương quốc gia).

Cùng với đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 449/QĐ-TTg ngày 26/3/2021 về việc thành lập Hội đồng Tiền lương quốc gia và Quyết định số 992/QĐ-TTg ngày 22/5/2025 về việc kiện toàn Hội đồng Tiền lương quốc gia, trong đó quy định Hội đồng Tiền lương quốc gia gồm 17 thành viên: 5 thành viên đại diện của Bộ Nội vụ; 5 thành viên đại diện của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; 5 thành viên đại diện của một số tổ chức đại diện người sử dụng lao động ở trung ương; 2 thành viên là chuyên gia độc lập; Chủ tịch Hội đồng là 1 Thứ trưởng Nội vụ và 3 Phó Chủ tịch Hội đồng (gồm: 1 Phó Chủ tịch Hội đồng là Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, 1 Phó Chủ tịch Hội đồng là Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và 1 Phó Chủ tịch Hội đồng là Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam) do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm theo đề nghị của Bộ trưởng Nội vụ, các thành viên còn lại do Bộ trưởng Nội vụ bổ nhiệm.

Hội đồng Tiền lương quốc gia thực hiện chức năng tư vấn cho Chính phủ về mức lương tối thiểu xác lập theo vùng và chính sách tiền lương áp dụng đối với người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động.

Hội đồng Tiền lương quốc gia được thành lập và đi vào hoạt động từ năm 2013 trên cơ sở Bộ luật Lao động năm 2012. Đến Bộ luật Lao động năm 2019, Hội đồng Tiền lương tiếp tục được kiện toàn theo tinh thần của Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 21/5/2018 của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp.

Qua đánh giá hoạt động của Hội đồng Tiền lương quốc gia cho thấy, việc thành lập Hội đồng Tiền lương quốc gia là chủ trương đúng đắn của Nhà nước, phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Cùng với đó, thông qua Hội đồng, cơ chế xác lập tiền lương tối thiểu ở Việt Nam đã có sự thay đổi tích cực, từ chỗ do Nhà nước xác định, công bố (Bộ luật Lao động năm 1994) sang cơ chế xác lập dựa trên kết quả thương lượng, thỏa thuận cấp quốc gia của đối tác 3 bên trong quan hệ lao động theo nguyên tắc thị trường và các công ước của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO).

Đồng thời, hằng năm, Hội đồng đã đưa ra các khuyến nghị để Chính phủ quy định mức lương tối thiểu phù hợp với điều kiện thực tế, góp phần cải thiện đời sống người lao động, không gây tác động tiêu cực cho doanh nghiệp và nền kinh tế.
Thêm vào đó, chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Hội đồng đã được bổ sung, hoàn thiện.

Thể chế chủ trương của Đảng về phân cấp, phân quyền, tại Nghị định số 128/2025/NĐ-CP và Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2026 đã thực hiện phân cấp thẩm quyền quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Hội đồng Tiền lương quốc gia từ thẩm quyền của Chính phủ sang thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ.

Vì vậy, để triển khai đồng bộ quy định của pháp luật, thực hiện phân cấp, phân quyền, cần thiết ban hành Quyết định của Thủ tướng Chính phủ thành lập và quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và hoạt động của Hội đồng Tiền lương quốc gia theo nhiệm vụ được giao tại khoản 2 Điều 92 Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2026.

Bộ Nội vụ nhấn mạnh, mục đích ban hành Quyết định nhằm triển khai quy định của Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2026; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Giữ nguyên cơ cấu của Hội đồng Tiền lương quốc gia với 17 thành viên

Dự thảo Quyết định có 9 điều, với một số điểm chính sau.

Thứ nhất, thành lập Hội đồng Tiền lương quốc gia bao gồm các thành viên là đại diện của Bộ Nội vụ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, đại diện một số tổ chức đại diện người sử dụng lao động ở trung ương và chuyên gia độc lập.

Hội đồng có Bộ phận kỹ thuật và Bộ phận thường trực giúp việc Hội đồng; các thành viên Hội đồng, thành viên Bộ phận kỹ thuật, Bộ phận thường trực giúp việc Hội đồng làm việc theo chế độ kiêm nhiệm.

Thứ hai, Hội đồng thực hiện chức năng tư vấn cho Chính phủ về mức lương tối thiểu (gồm: Mức lương tối thiểu vùng theo tháng; bổ sung mức lương tối thiểu vùng theo giờ) và chính sách tiền lương đối với người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động.

Thứ ba, Hội đồng thực hiện các nghiên cứu, khảo sát, thu thập thông tin, phân tích, đánh giá và xây dựng các báo cáo nghiên cứu về các yếu tố xác định mức lương tối thiểu theo quy định của Bộ luật Lao động; xây dựng phương án mức lương tối thiểu theo tháng, mức lương tối thiểu theo giờ và phân vùng địa bàn áp dụng; tổ chức thương lượng trên cơ sở đó khuyến nghị với Chính phủ việc điều chỉnh mức lương tối thiểu theo tháng và theo giờ; tư vấn, khuyến nghị về chính sách tiền lương áp dụng chung đối với người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động.

Thứ tư, cơ cấu tổ chức của Hội đồng gồm số lượng, cơ cấu, tiêu chuẩn của các thành viên Hội đồng; thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các thành viên khác của Hội đồng; quy định về Bộ phận kỹ thuật và Bộ phận thường trực giúp việc Hội đồng. Cụ thể:

Về số lượng thành viên, có 17 người, trong đó giữ nguyên cơ cấu hiện nay 17 thành viên, gồm đại diện Bộ Nội vụ (5 thành viên), Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (5 thành viên), tổ chức đại diện người sử dụng lao động ở trung ương (5 thành viên) và 2 thành viên là chuyên gia độc lập (là chuyên gia, nhà khoa học về lĩnh vực lao động, tiền lương, kinh tế-xã hội, không thuộc diện đang công tác tại viện nghiên cứu, trường đại học thuộc Bộ Nội vụ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và tổ chức của người sử dụng lao động ở trung ương). Qua quá trình thực hiện và kinh nghiệm quốc tế cho thấy, số lượng thành viên nêu trên là phù hợp.

Về cơ cấu tổ chức của Hội đồng, giữ như hiện nay gồm Chủ tịch, 3 Phó Chủ tịch và các thành viên khác. Trong đó Chủ tịch là Thứ trưởng Nội vụ có nhiệm vụ điều hành hoạt động chung của Hội đồng; các Phó Chủ tịch (1 Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, 1 Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam; 1 Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam) có nhiệm vụ điều hành các hoạt động nội bộ của các bên.

Về thẩm quyền bổ nhiệm, phân cấp cho Bộ trưởng Nội vụ thực hiện bổ nhiệm, miễn nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các thành viên khác của Hội đồng trên cơ sở đề nghị của các cơ quan.

Hội đồng có Bộ phận kỹ thuật gồm một số chuyên gia am hiểu về lĩnh vực lao động, tiền lương của các cơ quan, tổ chức có đại diện tham gia Hội đồng và nhà khoa học, nhà nghiên cứu, quản lý của Bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học do Chủ tịch Hội đồng lựa chọn, bổ nhiệm để giúp Hội đồng xây dựng các báo cáo kỹ thuật liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng.

Hội đồng có Bộ phận thường trực giúp việc Hội đồng triển khai các hoạt động hành chính, tổ chức, nhân sự, tài chính thuộc chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng. Bộ trưởng Nội vụ quyết định sử dụng bộ máy làm việc của Bộ Nội vụ làm bộ phận thường trực giúp việc Hội đồng.

Thứ năm, hoạt động của Hội đồng được quy định một số nội dung cơ bản. Đó là:

Quy định nguyên tắc làm việc theo chế độ tập thể theo sự điều hành của Chủ tịch Hội đồng, thảo luận dân chủ, công khai, quyết định dựa trên biểu quyết theo đa số.

Hội đồng có con dấu riêng và được quản lý tại Bộ Nội vụ theo quy định của pháp luật.

Kinh phí hoạt động của Hội đồng Tiền lương quốc gia được bố trí trong dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước hằng năm của Bộ Nội vụ và nguồn kinh phí hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. Việc quản lý, sử dụng, quyết toán ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và các văn bản hướng dẫn, trong đó việc nghiên cứu, xây dựng các báo cáo được áp dụng theo quy định đối với thực hiện nhiệm vụ khoa học.

Dự thảo Quyết định dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027 để đồng bộ với hiệu lực của Nghị định số 45/2019/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung.

Theo quy định hiện hành, Hội đồng Tiền lương quốc gia có 17 thành viên. Trong đó, Chủ tịch Hội đồng là ông Nguyễn Mạnh Khương, Thứ trưởng Nội vụ và 3 Phó Chủ tịch đại diện cho các tổ chức lao động, gồm các ông: Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam; Đinh Hồng Thái, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.