Để sự kiện văn hóa không chỉ là điểm hẹn

Biểu diễn nghệ thuật ở Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai - năm 2026. Ảnh: Khánh Huy

Chặng đường phía sau chương trình, sự kiện

Trong 3 ngày (từ ngày 9 đến 11-10-2026), Lễ hội Đồ uống Hà Nội năm 2026 thu hút khoảng 60.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm. Với 60 doanh nghiệp, đơn vị tham gia tại 70 gian hàng, lễ hội mở ra nhiều không gian thưởng thức, tìm hiểu văn hóa đồ uống. Cũng trong tháng 10-2026, Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội lần thứ hai quy tụ đại diện 50 quốc gia, tổ chức quốc tế và doanh nghiệp; trước đó, Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II đưa công chúng đến với nhiều lát cắt văn hóa của Thủ đô. Mỗi chương trình là một điểm chạm, để người dân được trải nghiệm, tìm hiểu và khám phá những câu chuyện phía sau sản phẩm văn hóa.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng ghi nhận sự hiện diện ngày càng rõ nét của các chương trình biểu diễn nghệ thuật chất lượng cao. Các buổi hòa nhạc và chương trình biểu diễn âm nhạc hàn lâm góp phần làm phong phú đời sống nghệ thuật của thành phố.

Những cuộc hẹn văn hóa ấy ngày càng đa dạng, phần nào cho thấy nhu cầu thưởng thức văn hóa ở Hà Nội đang mở rộng theo nhiều hướng, với những cộng đồng khán giả có thị hiếu khác nhau. Tuy nhiên, lượng người tham dự trong những ngày diễn ra chương trình, sự kiện... mới phản ánh một phần kết quả.

Sau khi gian hàng được thu dọn, triển lãm đóng cửa hay sân khấu hạ màn, điều gì còn tiếp tục? Người tham dự có trở thành nhóm công chúng thường xuyên của loại hình nghệ thuật ấy không? Sản phẩm được giới thiệu có được hoàn thiện và đưa ra thị trường? Đội ngũ sáng tạo có thêm cơ hội làm việc, hợp tác sau sự kiện? Đây là những câu hỏi cần được đặt ra khi Hà Nội hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa.

Thực tế, các cơ quan chức năng của thành phố đã quan tâm nhiều hơn đến chặng đường sau sự kiện. Lễ hội Đồ uống Hà Nội 2026 đặt mục tiêu xây dựng “Bản đồ du lịch đồ uống Hà Nội”, tích hợp mã QR để kết nối các nhà hàng và điểm đến, đưa trải nghiệm trong lễ hội vào hành trình khám phá thành phố. Tour đêm “Tinh hoa đạo học” tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám kết hợp tham quan, trình chiếu 3D mapping và kể chuyện lịch sử thành sản phẩm trải nghiệm có lịch phục vụ khách hằng tuần.

Trong lĩnh vực thiết kế và thủ công, chương trình “Kết Duyên Sáng Tạo 2026” đã lựa chọn 10 dự án từ 57 đề xuất để hỗ trợ phát triển sản phẩm thử nghiệm và định hướng phát triển. Trong quý IV-2026, Hà Nội triển khai kết nối với doanh nghiệp lữ hành tại các khu vực như Sóc Sơn, Chuyên Mỹ, Nội Bài, Tam Hưng, khảo sát điểm đến, làng nghề, di tích và xây dựng sản phẩm để thử nghiệm khai thác… Đây cũng là bước chuyển quan trọng từ tổ chức sự kiện sang xây dựng sản phẩm văn hóa.

Tạo nguồn lực để đi đường dài

PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, Phó Chủ nhiệm bộ môn truyền thông chuyên nghiệp (Đại học RMIT Việt Nam) cho rằng, sự kiện có thể là điểm khởi đầu để hình thành thói quen thưởng thức sản phẩm văn hóa trong nước, tạo dựng cộng đồng khán giả. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ những sự kiện ấy có được phát triển lên các nấc thang tiếp theo hay không. Một thương hiệu văn hóa bền vững cần có bản sắc riêng, chất lượng ổn định, cấu trúc chương trình có thể lặp lại qua nhiều mùa và khả năng khai thác tài sản trí tuệ. Đây cũng là cơ sở để hình thành thị trường, thu hút các đối tác và tạo nguồn thu trở lại cho hoạt động sáng tạo.

Nhưng để đi tiếp, người sáng tạo cần nguồn lực. TS Nguyễn Thu Thủy, Trưởng khoa Nghệ thuật thiết kế (Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết, nhiều nghệ sĩ có ý tưởng nhưng thiếu kinh phí để đưa tác phẩm vào không gian đô thị. TS Nguyễn Thu Thủy đề xuất, Hà Nội nghiên cứu cơ chế tài chính ổn định, kết hợp ngân sách với nguồn lực doanh nghiệp, giúp nghệ sĩ được tham gia ngay từ đầu và tạo ra được tác phẩm phù hợp. Một hướng có thể nghiên cứu là kết nối các địa điểm nghệ thuật thành những tuyến, tour sáng tạo, đưa công chúng đến nhiều không gian khác nhau trong thành phố. Những dự án quy mô nhỏ có thể góp lại thành mạng lưới rộng hơn, đồng thời tạo thêm cơ hội cho du lịch và kinh tế sáng tạo.

Ở một góc nhìn khác, PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu, Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật nhận định, Hà Nội có đội ngũ đông đảo nghệ sĩ, nhà thiết kế, kiến trúc sư, chuyên gia công nghệ và hệ thống cơ sở đào tạo, nhưng vẫn thiếu nhân lực chất lượng cao có khả năng làm việc liên ngành, hiểu thị trường và vận hành theo chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa. Vì thế, mô hình hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà trường cần được thúc đẩy để đào tạo gắn với thực tiễn, tạo điều kiện cho ý tưởng được thử nghiệm và phát triển thành sản phẩm.

Mặt khác, theo giới chuyên gia, Hà Nội cần chuyển những định hướng phát triển công nghiệp văn hóa thành cơ chế có thể thực hiện và đánh giá. Việc thành phố xây dựng bộ chỉ tiêu thống kê cho 11 ngành công nghiệp văn hóa là một bước nhằm nhận diện đầy đủ hơn quy mô và đóng góp của lĩnh vực này.

Giá trị của một sự kiện không dừng ở việc thu hút đông đảo công chúng, mà còn là khả năng duy trì khán giả, tạo việc làm cho người sáng tạo, mở đường cho sản phẩm tiếp cận thị trường và tái đầu tư cho các hoạt động văn hóa. Khi những kết nối được hình thành trong sự kiện, tiếp tục được nuôi dưỡng bằng nguồn lực và cơ chế phù hợp, mỗi cuộc hẹn văn hóa mới thực sự trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị sáng tạo của Thủ đô.