Đẩy nhanh hoàn thuế, phòng, chống gian lận trong lĩnh vực thuế

Đã hoàn thuế hơn 149.000 tỷ đồng, tăng 46% so với cùng kỳ

Cơ quan thuế đã ban hành 14.668 quyết định hoàn thuế với tổng số tiền 149.463 tỷ đồng, tăng 46% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt 86,4% dự toán hoàn thuế năm 2026. Trong đó, hoàn thuế xuất khẩu đạt 125.018 tỷ đồng, chiếm 84% tổng số tiền hoàn.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi chủ trì họp báo: Ảnh: MOF

Theo ông Lê Long, thời gian tới, ngành thuế sẽ tiếp tục đổi mới hoàn thuế giá trị gia tăng theo hướng đẩy nhanh thời gian giải quyết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt, đồng thời kiểm soát chặt phần có rủi ro trên cơ sở dữ liệu, tiến tới tự động xác định số tiền đủ điều kiện hoàn.

Theo đó, ngành thuế phấn đấu 100% hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng được tiếp nhận bằng phương thức điện tử và 100% hồ sơ được giải quyết đúng hạn, trừ hồ sơ có dấu hiệu gian lận, trốn thuế, vi phạm pháp luật. Tiến độ giải quyết hồ sơ tiếp tục được kiểm soát gắn với trách nhiệm người đứng đầu, nhất là đối với các hồ sơ tồn đọng, kéo dài.

Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, đơn giản hóa thủ tục hoàn thuế; tháo gỡ các vướng mắc về điều kiện khấu trừ, hoàn thuế, loại bỏ thông tin, chứng từ trùng lặp và không yêu cầu người nộp thuế cung cấp lại thông tin mà cơ quan nhà nước đã có.

Việc phân nhóm người nộp thuế theo mức độ tuân thủ và rủi ro sẽ được tăng cường để áp dụng quy trình phù hợp, ưu tiên rút ngắn thời gian giải quyết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt, kết hợp kiểm tra sau hoàn theo quản lý rủi ro.

Theo kế hoạch, ngành Thuế thí điểm tự động xác định số tiền đủ điều kiện hoàn trong tháng 12-2026, làm cơ sở triển khai chính thức từ năm 2027. Cách làm này nhằm tránh trường hợp rủi ro của một phần giao dịch làm kéo dài việc hoàn đối với toàn bộ số tiền đã đủ điều kiện.

Cùng với đẩy nhanh hoàn thuế, phòng, chống gian lận sẽ được chuyển mạnh từ kiểm tra riêng lẻ từng hồ sơ, doanh nghiệp sang phân tích chuỗi hóa đơn, chuỗi giao dịch và dòng tiền. Cơ quan thuế tập trung kiểm tra đúng doanh nghiệp, giao dịch và mắt xích có dấu hiệu rủi ro; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với hải quan, ngân hàng, công an và các cơ quan liên quan.

Theo ông Lê Long, trong tháng 9-2026, Cục Thuế đã tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác hoàn thuế giá trị gia tăng; tổ chức đối thoại với các hiệp hội, doanh nghiệp và hội nghị chuyên đề để rà soát, giải quyết các hồ sơ, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Cơ quan thuế địa phương được yêu cầu xử lý hồ sơ hoàn thuế kịp thời, đúng quy định, chủ động hỗ trợ doanh nghiệp.

Cũng trong tháng 9, ngành thuế tăng cường quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và phòng, chống gian lận về thuế, hóa đơn; triển khai chức năng ngừng sử dụng hóa đơn điện tử đối với người nộp thuế có rủi ro cao và ban hành chương trình hành động nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận, mua bán, sử dụng trái phép hóa đơn điện tử.

Lũy kế 9 tháng năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước do cơ quan Thuế quản lý ước đạt 1.937.992 tỷ đồng, bằng 86,4% dự toán pháp lệnh. Toàn ngành thực hiện 46.939 cuộc kiểm tra thuế, kiến nghị xử lý 58.968 tỷ đồng; thu hồi nợ thuế đạt khoảng 61.311 tỷ đồng.

Thuế suất 0,2% với đất bỏ hoang, hoặc chậm đưa vào sử dụng tương đương với đất lấn, đất chiếm

Liên quan đến đề xuất áp thuế đối với đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng. Bộ Tài chính vừa trình Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật Thuế, gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Dự thảo đề xuất mức thuế 0,2% đối với đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng hoặc chưa đưa vào sử dụng.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, Bộ Tài chính Trương Bá Tuấn. Ảnh: MĐ

Với mức đề xuất này, thuế suất đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng sẽ cao gần 7 lần mức 0,03% đang áp dụng với đất ở trong hạn mức.

Tại buổi họp báo, ông Trương Bá Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí cho biết, việc bổ sung mức thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng nhằm cụ thể hóa yêu cầu đặt ra trong quá trình sửa đổi chính sách.

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí, mức đề xuất này tương đương mức thuế suất hiện hành trong Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đang áp dụng đối với đất lấn, chiếm. Đây cũng là mức thuế suất cao hơn so với các mức khác trong luật.

Về căn cứ xác định đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng hoặc không đưa vào sử dụng, ông Tuấn cho biết đây là vấn đề đã được thảo luận kỹ trong quá trình xây dựng chính sách.

Ông Tuấn cho biết, lãnh đạo Chính phủ đã giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm rõ tiêu chí, khái niệm xác định đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng trong hệ thống văn bản pháp luật về đất đai để làm căn cứ áp dụng chính sách.

Do đó, dự thảo luật quy định theo hướng dẫn chiếu sang pháp luật về đất đai. Việc xác định đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai. Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc xây dựng các quy định về tiêu chí, căn cứ xác định đất bỏ hoang, đất chậm đưa vào sử dụng để có cơ sở áp dụng trên thực tế.

Cần đảm bảo liên thông cơ sở dữ liệu về nhà ở, đất đai và dữ liệu thuế

Cũng tại cuộc họp báo, liên quan đến thông tin báo chí phản ánh, tình trạng nhiều người dân bỗng nhiên nợ thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, dù đã hoàn thành nộp hoặc đã bán đất nhiều năm, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế chia sẻ, có 2 khó khăn, vướng mắc dẫn đến tình trạng nhiều người dân bị nợ thuế “oan” thời gian qua.

Thứ nhất là chưa liên thông dữ liệu giữa các cơ quan. Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế, thuế chỉ là một khâu trong quy trình này. “Khi đất đai chuyển nhượng nhưng thủ tục chưa hoàn tất, thông tin chưa chuyển sang cơ quan thuế, dẫn đến việc cơ quan thuế vẫn gửi thông báo nộp thuế cho chủ cũ. Nếu dữ liệu được liên thông tốt, tình trạng này sẽ không còn”, ông Long nói.

Khó khăn thứ hai là việc chậm cập nhật/chuẩn hóa dữ liệu nghĩa vụ thuế. Theo đó, một số trường hợp đã nộp thuế trong năm nhưng vẫn nhận được thông báo trùng lặp do hệ thống ghi nhận có độ trễ.

“Cơ quan thuế ghi nhận và mong muốn báo chí đồng hành, người dân phản ánh qua Cổng thông tin dịch vụ của Cơ quan thuế, Bộ Tài chính hoặc ứng dụng eTax Mobile. Chúng tôi sẽ chỉ đạo cơ quan thuế địa phương xử lý dứt điểm, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp”, lãnh đạo Cục Thuế nói.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng, tình trạng người dân đã chuyển nhượng đất đai theo quy định nhưng cơ quan thuế vẫn thu theo dữ liệu cũ thì trách nhiệm thuộc về các cơ quan quản lý Nhà nước trong việc tăng cường cập nhật dữ liệu.

“Cần đảm bảo cơ sở dữ liệu về nhà ở, đất đai và dữ liệu thuế được "đúng, đủ, sạch, sống" và liên thông với nhau. Cơ quan thuế đã rất chủ động đề xuất, nhưng cũng cần sự phối hợp trách nhiệm từ các cơ quan khác như chính quyền địa phương, cơ quan tài nguyên môi trường... để không còn xảy ra tình trạng bán nhà đất rồi vẫn nhận thông báo nộp thuế”, Thứ trưởng nêu rõ.