Đảm bảo quyền lợi khám, chữa bệnh y học cổ truyền khi người dân tham gia BHYT

Kết hợp hài hòa giữa y học cổ truyền và y học hiện đại

Từ bao đời nay, y học cổ truyền luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống tinh thần và thực tiễn khám, chữa bệnh của người Việt. Không chỉ đơn thuần là những phương thuốc, bài thuốc hay phương pháp châm cứu, bấm huyệt, y học cổ truyền còn đại diện cho một triết lý sống hài hòa với thiên nhiên, lấy phòng bệnh làm gốc, trị bệnh tận căn nguyên.

Sự kết hợp hài hòa giữa tinh hoa y học dân tộc và thành tựu y học hiện đại tạo nên một lá chắn kép vững chắc, hướng tới mục tiêu tối thượng: Chăm sóc con người một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.

Nhấn mạnh về vai trò của y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà khẳng định: Y, dược cổ truyền là bộ phận không thể tách rời của nền y học Việt Nam, được hình thành, kế thừa và phát triển qua nhiều thế hệ. Quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước là phát huy giá trị y học cổ truyền trên cơ sở kết hợp hài hòa với y học hiện đại.

Những năm gần đây, mạng lưới khám, chữa bệnh y học cổ truyền tiếp tục được củng cố và phát triển. Ảnh: PV

Thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách lớn đã được ban hành nhằm thúc đẩy phát triển lĩnh vực này, như Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 25/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Các văn bản đều nhấn mạnh yêu cầu tăng cường quản lý nhà nước; nâng cao năng lực hệ thống; phát triển nguồn dược liệu; đẩy mạnh kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong đào tạo, phòng bệnh và khám, chữa bệnh; đồng thời đưa các giá trị y học cổ truyền đến gần hơn với cộng đồng.

Những năm gần đây, mạng lưới khám, chữa bệnh y học cổ truyền tiếp tục được củng cố và phát triển. Hiện cả nước có 5 bệnh viện y học cổ truyền trực thuộc Bộ và các bộ, ngành; 61 bệnh viện tuyến tỉnh và 10 bệnh viện tư nhân. Năm 2025, tỷ lệ khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền đạt khoảng 3,3% tổng số lượt khám, tương đương khoảng 7 triệu lượt.

Cùng với đó, chính sách BHYT đối với lĩnh vực y, dược cổ truyền đang từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở quan trọng để nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân. Hiện danh mục thanh toán BHYT đã bao gồm 229 thuốc đông y, thuốc từ dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền.

Hoàn thiện chính sách Bảo hiểm y tế trong khám, chữa bệnh y học cổ truyền

Thực tế tại Thủ đô Hà Nội - nơi tập trung mạng lưới cơ sở y học cổ truyền hàng đầu cả nước, việc ứng dụng các phương pháp dùng thuốc và không dùng thuốc đã mang lại hiệu quả điều trị cao, giảm bớt áp lực quá tải cho các bệnh viện tuyến cuối, đồng thời hạn chế tối đa các tác dụng phụ không mong muốn cho người bệnh dài ngày.

Dù sở hữu tiềm năng to lớn, song để y học cổ truyền thực sự bứt phá và tiếp cận sâu rộng đến mọi tầng lớp nhân dân, chính sách BHYT đóng vai trò như một đòn bẩy kinh tế và pháp lý mang tính quyết định. Thời gian qua, cơ chế chính sách về BHYT trong lĩnh vực y học cổ truyền đã có những bước hoàn thiện đáng ghi nhận, danh mục thuốc và dịch vụ kỹ thuật được quỹ BHYT chi trả ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, trước yêu cầu của thực tiễn, việc rà soát và tháo gỡ các nút thắt cơ chế vẫn là đòi hỏi cấp bách.

Do đó, việc đổi mới chính sách BHYT đối với y học cổ truyền cần gắn với xu hướng chuyển mạnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe từ sớm, từ xa; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và liên thông dữ liệu trong quản lý, điều hành.

Theo ThS Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), Chương trình phát triển y, dược cổ truyền đến năm 2030 đặt mục tiêu nâng tỷ lệ chi trả thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền trong tổng chi phí thuốc từ Quỹ BHYT lên tối thiểu 20% vào năm 2025 và 30% vào năm 2030. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tỷ trọng chi cho thuốc y học cổ truyền còn khiêm tốn trong số chi quy BHYT. Trong khi đó, nguồn dược liệu trong nước rất phong phú, nhiều bài thuốc đã được nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng bài bản.

Điều này đặt ra yêu cầu cần có chính sách chi trả hợp lý, tạo động lực phát triển, đồng thời khẳng định đúng vị trí của y học cổ truyền trong hệ thống y tế, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Để tiếp tục phát huy vai trò của y học cổ truyền gắn với hoàn thiện chính sách BHYT trong giai đoạn mới, đòi hỏi một chiến lược đồng bộ, dài hơi từ các cơ quan quản lý và các đơn vị thực hiện. Theo đó, ngành Y tế cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với ngành Bảo hiểm xã hội để rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định pháp lý, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hướng dẫn chẩn đoán và điều trị, làm cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thanh toán BHYT.

Bên cạnh đó cần chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y học cổ truyền. Các thầy thuốc không chỉ giỏi về y lý, y thuật Đông y mà còn phải am tường kiến thức y học hiện đại để thực hiện hiệu quả việc kết hợp "Đông - Tây y kết hợp". Đồng thời kiểm soát chặt chẽ chất lượng dược liệu, phát triển các vùng trồng dược liệu sạch đạt chuẩn quốc tế, bảo đảm nguồn cung thuốc cổ truyền chất lượng cao, an toàn và có xuất xứ rõ ràng cho các cơ sở y tế…

Phát triển y học cổ truyền không thuần túy là việc bảo tồn một di sản văn hóa, mà chính là sự kế thừa và phát triển một nền khoa học trị bệnh an toàn, hiệu quả. Khi giải quyết tốt bài toán kinh tế y tế thông qua chính sách BHYT, y học cổ truyền sẽ có thêm nguồn lực mạnh mẽ để cống hiến, xứng đáng là một trụ cột vững chắc trong hệ thống y tế nước nhà, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc và nâng cao sức khỏe toàn dân trong tình hình mới.