Đại biểu Vương Thị Hương: Không để người tiêu dùng phải tự xoay xở khi thương lượng

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031 tham dự phiên thảo luận.

Tham gia thảo luận Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Vương Thị Hương nêu ba vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện.

Về trường hợp tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc diện cấm hoặc tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu tại điểm b khoản 11 Điều 3 dự thảo, bổ sung khoản 1a Điều 41 Luật Quản lý ngoại thương.

Khoản 1a dự thảo giao Chính phủ quy định các trường hợp được phép tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc diện cấm hoặc tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu và thủ tục thực hiện. Đại biểu, đề nghị quy định rõ căn cứ pháp lý, phạm vi ngoại lệ và giới hạn ủy quyền.

Khoản 4 Điều 7 Luật Quản lý ngoại thương nghiêm cấm xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa thuộc diện cấm hoặc tạm ngừng, trừ các trường hợp tại khoản 2 Điều 10 và khoản 1 Điều 14. Vì vậy, cần xác định rõ khoản 1a Điều 41 có phải là ngoại lệ mới hay chỉ quy định thủ tục đối với các ngoại lệ đã được Luật cho phép.

Khoản 1 Điều 41 chỉ điều chỉnh hoạt động tạm nhập, tái xuất không thuộc trường hợp kinh doanh tại Điều 39, nhưng khoản 1a chưa làm rõ phạm vi này. Quy định như vậy có thể bị hiểu là mở rộng sang hoạt động kinh doanh tạm nhập, tái xuất, làm mờ ranh giới giữa trường hợp đặc thù và hoạt động kinh doanh phải tuân thủ điều kiện riêng.

Khoản 2 Điều 10 và khoản 1 Điều 14 đã xác định ngay trong Luật căn cứ, mục đích và thẩm quyền xem xét ngoại lệ. Trong khi đó, khoản 1a Điều 41 lại giao Chính phủ xác định các trường hợp được phép tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc diện cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, tạm ngừng xuất khẩu, tạm ngừng nhập khẩu.

Cách thiết kế này có nguy cơ chuyển việc xác định phạm vi ngoại lệ đối với hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 4 Điều 7 từ Luật sang văn bản dưới luật. Khi Luật chưa xác định tiêu chí, mục đích và điều kiện kiểm soát, cơ quan thực thi thiếu căn cứ thống nhất để phân biệt trường hợp được xem xét cho phép với trường hợp phải áp dụng biện pháp cấm; thương nhân cũng khó dự liệu trước quyền, nghĩa vụ và điều kiện phải đáp ứng.

ĐBQH Vương Thị Hương phát biểu.

Đại biểu đề nghị xác định rõ khoản 1a chỉ áp dụng đối với hoạt động không thuộc trường hợp kinh doanh tại Điều 39; làm rõ quan hệ với khoản 4 Điều 7 và bổ sung dẫn chiếu nếu đây là ngoại lệ mới. Luật cần quy định các nhóm mục đích đặc thù, nguyên tắc kiểm soát và việc áp dụng khoản 3, khoản 4 Điều 41 về thời hạn tạm nhập, tái xuất, xử lý hàng hóa nếu tiêu thụ nội địa; Chính phủ quy định chi tiết danh mục hàng hóa, thẩm quyền, hồ sơ và trình tự thực hiện.

Về bảo đảm quyền được hỗ trợ thương lượng của người tiêu dùng, tại các khoản 9, 10, 11 và 13 Điều 4 dự thảo Luật, sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 56; các khoản 3, 4, 5 Điều 57; khoản 4 Điều 58 và Điều 77 của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Báo cáo giải trình nêu đã tiếp thu yêu cầu về đầu mối tiếp nhận, chuyển hồ sơ và tránh xử lý trùng lặp. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 57 chỉ cho phép người tiêu dùng gửi yêu cầu đến cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương hoặc tổ chức xã hội; khoản 4 Điều 57 chỉ quy định chuyển yêu cầu đến tổ chức, cá nhân kinh doanh, chưa quy định chuyển hồ sơ giữa các cơ quan nhà nước. Khoản 4 Điều 58 lại xác định yêu cầu không thuộc thẩm quyền là trường hợp không tiếp nhận, giải quyết.

Điểm đ khoản 1 và điểm e khoản 3 Điều 77 mới phân định vụ việc từ hai xã trở lên thuộc cấp tỉnh, vụ việc tại địa phương thuộc cấp xã, nhưng chưa xác định đầu mối đối với vụ việc liên tỉnh hoặc giao dịch trên nền tảng số. Vì vậy, người tiêu dùng có thể phải tự tìm lại đầu mối, gửi lại tài liệu hoặc liên hệ với nhiều cơ quan; đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và địa bàn đặc biệt khó khăn, một lần gửi sai nơi sẽ phát sinh thêm chi phí đi lại và thời gian. Cơ chế hỗ trợ thương lượng khi đó dễ trở thành thủ tục mà người tiêu dùng phải tự xoay xở, thay vì là công cụ bảo vệ họ.

Đề nghị Luật quy định cơ quan quản lý nhà nước nhận yêu cầu không thuộc thẩm quyền phải chuyển đến cơ quan có thẩm quyền, thông báo cho người tiêu dùng và không yêu cầu nộp lại thông tin, tài liệu đã cung cấp hợp lệ.

Đối với yêu cầu do cơ quan nhà nước tiếp nhận, cần xác định một đầu mối chủ trì, tránh xử lý trùng lặp; đồng thời quy định nguyên tắc điều phối đối với vụ việc liên tỉnh và giao dịch trên nền tảng số. Chính phủ quy định chi tiết nội dung kỹ thuật về biểu mẫu, dữ liệu, liên thông và thời hạn chuyển hồ sơ.

Về hiệu lực và điều khoản chuyển tiếp tại khoản 11 Điều 1, khoản 2 Điều 5 và khoản 1 Điều 6 dự thảo Luật.

Đại biểu đề nghị sửa khoản 1 Điều 6 theo hướng bao quát hợp đồng, giao dịch thương mại thuộc phạm vi các quy định bị bãi bỏ theo khoản 2 Điều 5, được xác lập trước ngày 01 tháng 01 năm 2028; đồng thời mở rộng tương ứng phạm vi áp dụng tại các điểm a và b khoản 1 Điều 6.

Điểm c khoản 1 Điều 6 cần thay cụm từ “có thể tiếp tục được áp dụng để giải quyết” bằng quy định dứt khoát về việc áp dụng Luật Thương mại cũ đối với giao dịch đã hoàn thành nhưng có tranh chấp.

Điểm d khoản 1 Điều 6 cần xác định rõ việc áp dụng thời hạn khiếu nại và thời hiệu khởi kiện trong giai đoạn chuyển tiếp. Đồng thời bổ sung tại khoản 2 Điều 6 quy tắc xử lý đối với bản án, quyết định được giải quyết trong thời gian các quy định của Luật Thương mại còn hiệu lực đến hết ngày 31/12/2027.

Tin, ảnh: PV