Đại biểu Quốc hội tỉnh tham gia góp ý dự thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi)

Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang khóa XVI tham dự phiên họp ngày 23-8.

Theo dự thảo Bộ luật, cơ quan chủ trì đã luật hóa một số quy định đang được triển khai thí điểm, các quy định dưới luật như Nghị quyết số 164/2024/QH15 về xử lý vật chứng, tài sản; Nghị quyết số 33/2021/QH15 về phiên tòa trực tuyến. Đại biểu cho rằng, việc luật hóa các quy định này là phù hợp, trong bối cảnh chuyển đổi số, khơi thông nguồn lực cho phát triển và nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng.

Đại biểu đề nghị, cơ quan chủ trì cần bổ sung báo cáo tổng kết việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 164 trong thời gian qua, đồng thời, đánh giá sự cần thiết, tính phù hợp khi mở rộng phạm vi xử lý sớm vật chứng, tài sản (không chỉ đối với các vụ việc, vụ án thuộc phạm vi theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực mà đối với tất cả các vụ việc, vụ án).

Về tố tụng điện tử, đại biểu nhất trí với chính sách tố tụng điện tử. Quy định này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng nền tư pháp hiện đại; đổi mới phương thức hoạt động tố tụng theo hướng số hóa, ứng dụng công nghệ trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc, vụ án.

Đại biểu Lý Văn Huấn tham gia thảo luận về dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).

Theo đó, việc dự thảo Bộ luật thiết kế 1 điều Luật quy định về nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự “Hoạt động tố tụng điện tử” (Điều 18 dự thảo Bộ luật) là cần thiết. Tố tụng điện tử không chỉ là sự thay đổi về phương thức thực hiện một số thủ tục, mà là sự chuyển đổi có tính hệ thống trong tổ chức và vận hành hoạt động tố tụng hình sự. Vì vậy, cần có một nguyên tắc chung để xác lập cơ sở pháp lý thống nhất cho việc tiến hành các hoạt động tố tụng trên môi trường điện tử, khẳng định giá trị pháp lý tương đương giữa hoạt động tố tụng điện tử và hoạt động tố tụng theo phương thức thông thường đảm bảo đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định; đồng thời bảo đảm yêu cầu về tính xác thực, toàn vẹn, an toàn, bảo mật dữ liệu và không làm hạn chế quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.

Việc quy định nguyên tắc này còn có ý nghĩa định hướng đối với quá trình số hóa toàn trình hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, tạo nền tảng pháp lý cho việc tiếp tục hoàn thiện các quy định chuyên ngành về hồ sơ điện tử, dữ liệu điện tử, chứng cứ điện tử và các phương thức tố tụng điện tử trên môi trường số và đây cũng là yếu tố khách quan. Do đó, đại biểu cho rằng, nội dung này cần được đặt tại Chương II về những nguyên tắc cơ bản để bảo đảm tính xuyên suốt, thống nhất và liên quan.

Về trách nhiệm khởi tố và xử lý vụ án hình sự (Điều 21 dự thảo Bộ luật), đại biểu cho rằng, đây là quy định phù hợp và rất cần thiết trong thực tiễn giải quyết vụ án hình sự hiện nay các cơ quan tố tụng vẫn luôn quán triệt “nguyên tắc” có lợi cho người bị buộc tội, nhưng từ trước đến nay chưa có một quy định chính thức nào mang tính pháp lý để tạo cơ sở cho việc thực hiện; đồng thời cũng chưa có một nhận thức thống nhất thế nào là “có lợi”.

Trong thực tiễn “suy đoán vô tội” cũng là nguyên tắc có lợi cho người bị buộc tội nhưng nếu chỉ “suy đoán vô tội” thì chưa đầy đủ bởi rõ ràng có những trường hợp có tội nhưng vẫn có nhiều cách hiểu và áp dụng pháp luật hợp lý khác nhau về căn cứ áp dụng tình tiết định tội, định khung hình phạt, tăng nặng trách nhiệm hình sự, xác định hậu quả của tội phạm hoặc các vấn đề khác làm căn cứ để quyết định trách nhiệm hình sự và trách nhiệm pháp lý khác, do vậy thực tiễn cần phải lựa chọn việc áp dụng pháp luật và kết luận theo hướng có tội hơn cho người bị buộc tội.

Tin, ảnh: Lý Thu