Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số

​Trong khuôn khổ Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, sáng 5/6, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội đã diễn ra chương trình Thủ tướng Chính phủ trao đổi, thảo luận với đại biểu dự Đại hội, với chủ đề "Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số".

Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì thảo luận.

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Phi Long; Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIV, nhiệm kỳ 2026-2031 Nguyễn Anh Tuấn.

Phát biểu định hướng nội dung thảo luận, đồng chí Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, chủ đề chương trình Thủ tướng Chính phủ trao đổi với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam là vấn đề quan trọng được đề cập rất sâu sắc trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và phát biểu chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong phiên khai mạc trọng thể của Đại hội sáng 4/6/2026.

Thời gian vừa qua, trong quá trình tổ chức, triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và chuẩn bị cho Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, Đoàn Chủ tịch và Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam hết sức quan tâm và trăn trở với việc làm thế nào để nâng cao năng suất lao động, cũng như làm thế nào để Công đoàn và người lao động tham gia hiệu quả vào mục tiêu tăng trưởng hai con số?

Do đó, Nghị quyết Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ XIV đã cụ thể hóa tinh thần, nội dung Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và xác định rõ trách nhiệm của tổ chức Công đoàn để chăm lo tốt hơn đời sống, bảo đảm thu nhập, việc làm của người lao động, khơi dậy tinh thần lao động sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Việc Thủ tướng Chính phủ trực tiếp chủ trì trao đổi, thảo luận với đại biểu dự Đại hội về chủ đề “Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số” là cơ hội rất quý để tổ chức Công đoàn, đoàn viên và người lao động cả nước bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, tình cảm, kiến nghị với Đảng, Nhà nước.

Đồng thời cũng là dịp Thủ tướng Chính phủ lắng nghe, trao đổi và bàn những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời sống người lao động và góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Lao động được đào tạo bài bản, năng suất lao động sẽ cao

Mở đầu trao đổi, Anh hùng Lao động Phạm Đình Duẩn, Phó Trưởng phòng Điều khiển sản xuất, Công ty cổ phần Than Vàng Danh (Tập đoàn Than-Khoáng sản Việt Nam) đã có những chia sẻ về nâng cao năng suất lao động quốc gia dưới góc nhìn của người lao động trực tiếp.

Anh hùng Lao động Phạm Đình Duẩn trao đổi. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Anh hùng Lao động Phạm Đình Duẩn chia sẻ, theo số liệu thống kê quốc tế năm 2025, năng suất lao động của Việt Nam mới bằng khoảng 41% Malaysia, 26,5% của Hàn Quốc, 24% của Nhật Bản và chỉ hơn 11% của Singapore. Điều này không chỉ phản ánh chất lượng thu nhập của công nhân mà còn thể hiện khoảng cách về trình độ lao động.

Ông Duẩn cho rằng, người lao động Việt Nam được đánh giá là cần cù, thông minh, ham học hỏi, có khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi trong sản xuất. Thực tế cho thấy, nhiều công nhân Việt Nam khi được làm việc trong môi trường hiện đại, được đào tạo bài bản, được trang bị công nghệ tiên tiến đều có thể đạt được năng suất bằng người lao động ở các nước phát triển.

Là người làm trong lĩnh vực giáo dục, Tiến sĩ Kỹ thuật Lê Đình Lương, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh quan tâm nhất là công tác đào tạo, bồi dưỡng cho công nhân lao động nhằm nâng cao tay nghề nâng cao năng suất lao động quốc gia.

Tiến sĩ Lương nêu thực trạng, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung đông công nhân, người lao động nhất cả nước. Tuy nhiên, số lượng công nhân có chứng chỉ, bằng cấp nghề khá khiêm tốn. Phần lớn chỉ có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc bằng trung học cơ sở, chưa từng trải qua các trường, lớp đào tạo nghề bài bản.

Giá như tất cả lực lượng lao động được tham gia đào tạo nghề một cách bài bản có lẽ năng suất lao động đã rất cao, đất nước đã trở thành nước phát triển từ rất lâu - Tiến sĩ Lương trăn trở.

Rào cản khiến công nhân lao động ít được tham gia đào tạo, theo Tiến sĩ Lương là do các trường nghề đặt ở khá xa nơi sinh sống, làm việc; thiếu những khóa học nghề ngắn hạn có phương thức đào tạo linh hoạt, phù hợp cho người đang đi làm; nội dung đào tạo ở một số trường nghề hiện vẫn chưa cập nhật theo kịp sự phát triển của công nghệ; nhiều trang thiết bị thực hành lỗi thời.

Tiến sĩ Lương đề xuất Chính phủ tiếp tục phát triển hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo hướng chất lượng cao. Cần tập trung đầu tư một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp trọng điểm quốc gia để từng bước xây dựng thương hiệu và khẳng định vị thế của giáo dục nghề nghiệp trong xã hội; ưu tiên đặt các trường đào tạo nghề ngay tại các khu công nghiệp mà nơi tập trung đông người lao động; có cơ chế khuyến khích cho các doanh nghiệp vừa sản xuất, vừa tham gia mảng đào tạo nghề nghiệp; sớm phát triển hệ thống đào tạo nghề trực tuyến người lao động có thể học bất cứ khi nào, bất cứ ở đâu.

Đại biểu Hoàng Phúc Long kiến nghị. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Nêu những tồn tại hạn chế về phong trào thi đua, đại biểu Hoàng Phúc Long, Chủ tịch Công đoàn Liên doanh Vietsovpetro (Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam) chỉ ra: Nhiều nơi phong trào thi đua chưa thật sự bài bản, còn theo kỳ cuộc; có những nơi sáng kiến của người lao động chưa được ghi nhận, khen thưởng xứng đáng.

Mặc dù các quy định pháp luật đã có nhưng vẫn có những doanh nghiệp không công khai sáng kiến, giá trị làm lợi của sáng kiến của người lao động, làm mất đi động lực của người lao động chủ động tìm tòi, chủ động nghiên cứu để tăng năng suất lao động.

Đại biểu Hoàng Phúc Long đề xuất Chính phủ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thưởng sáng kiến theo hướng người sử dụng lao động phải bảo đảm khen thưởng tương xứng với công sức, giá trị của sáng kiến mà người lao động đem lại; gắn sự sáng tạo, năng suất lao động với thu nhập của người lao động.

Đến từ thành phố Đồng Nai, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty trách nhiệm hữu hạn New Apparel Far Eastern Việt Nam Nguyễn Thị Mai Chi quan tâm đến tiền lương và phúc lợi tốt hơn để người lao động yên tâm cống hiến.

Đại biểu Mai Chi nêu câu hỏi: Nếu trong quá trình làm việc, người lao động luôn lo nghĩ về vấn đề cơm áo gạo tiền, liệu họ có thật sự yên tâm để lao động an toàn, để có thể sáng kiến, sáng tạo để cải thiện năng suất và nâng cao thu nhập hay không?”

Dịp này, đại biểu Mai Chi kiến nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ sở lý luận về vấn đề tiền lương, nhất là mức lương đủ sống cho người lao động và gia đình họ; tiếp tục quan tâm đầu tư, hoàn thiện các chính sách phúc lợi dành cho người lao động, nhất là nhà ở xã hội, nhà trẻ, trường học, các thiết chế vui chơi, giải trí, giảm bớt các chi tiêu hằng ngày, nâng cao chất lượng cuộc sống người lao động; tiếp tục quan tâm tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức công đoàn cơ sở thực hiện tốt chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động.

Đến từ Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình Nguyễn Thị Thanh chia sẻ việc công nhân, người lao động ngoại tỉnh phải thuê trọ trong những căn nhà chật chội, ẩm thấp, chi phí thuê nhà, điện, nước và sinh hoạt ngày càng tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe, khả năng tái tạo sức lao động, năng suất làm việc. Điều này khiến việc dịch chuyển lao động ngày càng diễn ra thường xuyên hơn.

Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình Nguyễn Thị Thanh. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Để đáp ứng nhà ở đặc thù cho đối tượng công nhân, đại biểu Nguyễn Thị Thanh đề xuất Chính phủ phát triển đa dạng các loại hình và diện tích nhà ở cho thuê, thuê-mua, một bộ phận bán phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả của người lao động; ưu tiên quy hoạch nhà ở gần khu công nghiệp, khu chế xuất; có cơ chế hỗ trợ tài chính phù hợp để người lao động có cơ hội tiếp cận, thuê, mua hoặc mua nhà ở xã hội với giá hợp lý.

Đại biểu Cao Minh Hòa, Giám đốc Kỹ thuật, Chủ tịch Công đoàn Công ty cổ phần Sữa TH (TH True Milk) cho biết, bên cạnh việc làm và thu nhập thì được làm việc và sinh sống trong một môi trường an toàn là mối quan tâm lớn và nhu cầu thiết yếu của người lao động hiện nay.

Theo đại biểu Hòa, tại nơi làm việc, nguy cơ tai nạn lao động, cháy nổ, rò rỉ hóa chất hay mất an toàn điện, các bệnh nghề nghiệp vẫn luôn hiện hữu. Tại nơi cư trú, đời sống công nhân tại các khu trọ tập trung đối mặt với nhiều bất an. Hạ tầng xuống cấp tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao, an ninh phức tạp với nạn trộm cắp, tệ nạn, nhất là "tín dụng đen". Lao động nữ, trẻ em dễ bị tổn thương khi phải đi ca đêm trên những cung đường vắng, thiếu ánh sáng và lực lượng tuần tra.

Để mỗi người lao động khi rời tổ ấm của mình đến nơi làm việc sẽ được trở về nhà an toàn, hạnh phúc bên gia đình, đại biểu kiến nghị Chính phủ tiếp tục đầu tư đồng bộ hạ tầng khu công nghiệp gắn liền quy hoạch nhà ở. Cấp phép khu công nghiệp mới phải đi đôi với hệ thống giao thông, thiết chế văn hóa và an sinh xã hội.

Bên cạnh đó, đề nghị chính quyền địa phương ưu tiên nâng cấp hệ thống giao thông kết nối khu trọ - nơi làm việc; Bộ Công an phối hợp chặt chẽ với Tổng Liên đoàn Lao động quyết liệt đấu tranh, triệt phá tội phạm công nghệ cao, lừa đảo mạng và "tín dụng đen".

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo góp phần vào mục tiêu tăng trưởng hai con số

Đến từ Trường đại học FPT (Tập đoàn FPT), bà Trần Thúy Dương nhận thấy, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần trở thành động lực mới để nâng cao năng suất lao động. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thiếu công nghệ mà làm thế nào để người lao động có kỹ năng để làm chủ được công nghệ.

Từ thực tế, bà Dương khuyến nghị Chính phủ đẩy mạnh các chương trình phổ cập kỹ năng số và AI cho người lao động theo đúng tinh thần bình dân học vụ số, coi đây là một trong những giải pháp quan trọng nâng cao năng suất lao động quốc gia.

Đồng thời, có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ và AI đi đôi với đầu tư vào con người. Tạo điều kiện để tổ chức công đoàn và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có thể cùng xây dựng các nền tảng số dùng chung như là các trợ lý AI, các hệ thống học tập trực tuyến, kho tri thức số, các cái chatbot AI để người lao động học tập, tra cứu thông tin, đưa kiến nghị với tổ chức công đoàn.

Sau khi lắng nghe ý kiến các đại biểu phát biểu, kiến nghị, đề xuất, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị lãnh đạo các bộ, ngành cung cấp thông tin, làm rõ những vấn đề mà đại biểu trao đổi và còn băn khoăn, thắc mắc.

Đồng tình với ý kiến của đại biểu về việc cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích, tôn vinh và khen thưởng đối với các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật của người lao động, Thứ trưởng Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương cho rằng: Điều quan trọng không chỉ là có quy định mà phải bảo đảm các quy định đó đi vào cuộc sống, tạo động lực thật sự cho người lao động đổi mới, sáng tạo. Tinh thần chung là ở đâu có sáng kiến, ở đó phải được ghi nhận xứng đáng. Người lao động càng đóng góp nhiều cho sự phát triển của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thì càng phải được tôn vinh và hưởng thành quả tương xứng.

Thứ trưởng Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương cung cấp thông tin, làm rõ những vấn đề đại biểu trao đổi. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương cho biết, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cùng các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, đánh giá việc thực hiện các quy định về sáng kiến, đổi mới sáng tạo và công tác khen thưởng đối với người lao động.

Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ sẽ nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng khuyến khích mạnh mẽ hơn hoạt động sáng kiến, cải tiến kỹ thuật trong lao động, sản xuất và công tác; nâng cao hiệu quả công tác tôn vinh, khen thưởng đối với các cá nhân có sáng kiến mang lại giá trị lớn cho doanh nghiệp và xã hội.

Trả lời các vấn đề liên quan sức khỏe người lao động, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết: Qua theo dõi, việc khám sức khỏe định kỳ cho người lao động đã được chủ sử dụng lao động triển khai có nhiều tích cực. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, nhất là khối doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp ở khu vực nông thôn, làng nghề, chưa thật sự quan tâm đến công tác này. Tai nạn lao động vẫn còn xảy ra, việc bảo đảm môi trường làm việc an toàn, công tác quan trắc môi trường lao động chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.

Bộ trưởng Y tế đề nghị công đoàn cần tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, đặc biệt trong quá trình thực hiện thỏa ước lao động tập thể; xây dựng các chương trình hỗ trợ người lao động được khám sức khỏe, chăm sóc, điều trị bệnh nghề nghiệp.

Về vấn đề khám thai định kỳ và thời gian làm việc, thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Bảo hiểm xã hội và Bộ luật Lao động, do Bộ Nội vụ chủ trì triển khai, về phía Bộ Y tế, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp Bộ Nội vụ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ này.

Chất lượng nguồn nhân lực quyết định năng suất lao động quốc gia

Trao đổi, thảo luận với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao sáng kiến của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trong việc tổ chức Chương trình và lựa chọn chủ đề trao đổi rất thiết thực.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu trao đổi, thảo luận. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Thủ tướng cho rằng, Đảng, Nhà nước đặc biệt xác định, muốn tăng năng suất lao động quốc gia thì phải bắt đầu từ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, yêu cầu cấp bách hiện nay là phải nâng cao chất lượng đào tạo nghề, hỗ trợ người lao động nâng cao trình độ, kỹ năng, nhất là kỹ năng số và khả năng thích ứng với mô hình sản xuất mới.

Thủ tướng cho rằng, để người lao động có khả năng nắm bắt khoa học công nghệ, chủ động chuyển đổi số, có năng lực đổi mới sáng tạo, không bị tụt hậu, bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên của chuyển đổi số, trước hết doanh nghiệp phải là những người tiên phong thực hiện và thúc đẩy tiến trình này.

Chính phủ cam kết sẽ đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Chính phủ có chính sách hỗ trợ đào tạo kỹ năng số, kỹ năng nghề mới, hỗ trợ đào tạo lại, đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp, để bảo đảm việc làm bền vững cho người lao động và sẽ có cơ chế chính sách để khuyến khích, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đẩy mạnh đào tạo, thúc đẩy các phong trào thi đua và sáng kiến của người lao động.

Về cải cách tiền lương, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết các ban tham mưu chiến lược của Đảng và các bộ, ngành đang nghiên cứu đề án cải cách chính sách tiền lương, không chỉ dành cho khối cán bộ công chức, vũ trang mà còn đề xuất các chính sách lương đối với người lao động nhằm bảo đảm cuộc sống trong bối cảnh mới.

Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Nội vụ nghiên cứu, đề xuất giải pháp mới hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy phong trào sáng kiến. Các chính sách mới như ưu đãi thuế cho doanh nghiệp, cơ chế thưởng dài hạn theo gia tăng thu nhập của doanh nghiệp từ sáng kiến sẽ được xem xét để người lao động thực sự được thụ hưởng thành quả do mình tạo ra.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho rằng, nhu cầu về đời sống, thiết chế xã hội phục vụ người lao động và gia đình trở nên cấp thiết, nhất là nhà ở cho thuê, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế, nhà văn hóa, các cơ sở thể thao.

Thủ tướng bày tỏ chia sẻ với phần lớn người lao động chưa có nhà ở, phải thuê nhà với điều kiện hạn chế, chật hẹp, giá cao; trường học, nhà trẻ cho con em công nhân xa nơi làm việc. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sự an tâm của người lao động và cũng tác động đến năng suất và hiệu quả của quá trình làm việc.

Nhấn mạnh chuyển từ tư duy "sở hữu nhà ở" sang bảo đảm "quyền có nhà ở", Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết nhà nước sẽ tạo điều kiện để người lao động được thuê nhà dài hạn, ổn định với mức giá phù hợp với thu nhập và khả năng chi trả. Các khu nhà ở công nhân phải được quy hoạch đồng bộ với thiết chế văn hóa-xã hội như trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế.

Ngoài ra, Chính phủ đã giao Bộ Y tế làm đầu mối trực tiếp, chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về vệ sinh an toàn thực phẩm, thuốc chữa bệnh và thực phẩm chức năng.

Thời gian tới, “Phong trào thi đua cả nước chung sức phát triển kinh tế-xã hội vì mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số” chính thức phát động, Thủ tướng tin tưởng với trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến của lực lượng lao động cả nước, cùng vai trò nòng cốt của tổ chức Công đoàn, Việt Nam nhất định sẽ thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển, đưa đất nước tiến vào kỷ nguyên giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định sẽ trực tiếp chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan chức năng tiếp thu đầy đủ các ý kiến phát biểu cũng như các kiến nghị được nêu tại Đại hội để nghiên cứu, xem xét, xử lý. Mục tiêu xuyên suốt là đáp ứng tốt hơn các yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của người lao động, đồng thời tạo môi trường thuận lợi hơn nữa để người lao động yên tâm làm việc, cống hiến và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.