“Cánh sóng” giữa mây trời

Ở độ cao khoảng 1.200m so với mực nước biển, Trạm tiếp sóng phát thanh Cổng Trời nằm lặng lẽ giữa đại ngàn Quản Bạ. Nơi đây được coi là một “tọa độ sóng” chiến lược, chịu trách nhiệm tiếp nhận và chuyển tiếp các chương trình phát thanh của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) cũng như Báo và PTTH Tuyên Quang đến với đồng bào vùng cao nguyên đá. Với đại đa số người nghe, hành trình của tín hiệu phát thanh vượt qua những sườn núi dốc đứng là một khái niệm vô hình. Ít ai biết rằng, đằng sau sự thông suốt của từng bản tin, từng giai điệu dân ca mỗi ngày là công việc bền bỉ, thầm lặng của những kỹ thuật viên gác trạm.

Trạm tiếp sóng phát thanh Cổng Trời nằm ở độ cao 1.200m so với mực nước biển.

Cột phát sóng cao 75m vươn thẳng lên bầu trời, trở thành cột mốc kỹ thuật kiêu hãnh giữa núi rừng. Độ cao ấy không chỉ mang lại lợi thế về bán kính phủ sóng mà còn đi kèm với những điều kiện khắc nghiệt của thời tiết vùng cao. Mùa đông lạnh cắt da cắt thịt, mùa mưa thường xuyên xuất hiện những trận giông sét nguy hiểm. Giữa đỉnh non cao, công việc của họ mang một đặc thù đặc biệt: kết quả lao động thường chỉ được chú ý khi có sự cố xảy ra. Bởi lẽ, khi tiếng nói trên đài vang lên đều đặn, nghĩa là những người thợ sóng trên đỉnh núi đã hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo đảm đường truyền không một phút đứt quãng.

Anh Hoàng Bình Diễn, Phó Trưởng phòng Kỹ thuật Công nghệ, Báo và PTTH Tuyên Quang, phụ trách trạm chia sẻ: “Sét là một trong những nguy cơ đáng lo ngại nhất đối với trạm tiếp sóng trên đỉnh núi. Có những cú sét đánh xuống tạo ra tiếng nổ xé trời như bom dội, khiến người đang làm việc trong phòng cũng phải giật mình. Dù hệ thống chống sét đã được đầu tư lắp đặt đồng bộ, nhưng trước sự cực đoan của thiên nhiên, các thiết bị điện tử nhẹ điện và đường nguồn vẫn luôn đứng trước nguy cơ hư hỏng nặng”.

Hiện nay, Trạm tiếp sóng Cổng Trời có 10 cán bộ, nhân viên, chia ca trực 24/24 giờ để vận hành máy móc. Những giờ trực nối tiếp nhau, những thông số kỹ thuật được ghi chép đều đặn đã tạo thành nhịp sống quen thuộc nơi đỉnh núi. Gắn bó 15 năm với trạm, anh Nguyễn Đình Tuân thuộc lòng từng sự thay đổi của thời tiết, thuộc từng góc máy và quen với cuộc sống xa khu dân cư.

Thế nhưng, sự quen thuộc ấy không làm giảm đi những vất vả thực tế. Sự biệt lập hiện hữu rõ nhất trong những ngày sương mù bao phủ kéo dài, trong khoảng cách địa lý với gia đình và cả những thiếu thốn sinh hoạt thường nhật. Trong đó, nước sạch là nỗi lo thường trực nhất của anh em gác trạm. Do nằm trên đỉnh núi đá khô khốc, toàn bộ nguồn nước sinh hoạt phụ thuộc vào lượng nước mưa tích trữ trong bể lắng. Những mùa khô hạn kéo dài, việc sử dụng nước phải được đong đếm, tiết kiệm từng chậu nhỏ.

Trạm tiếp sóng phát thanh Cổng Trời nằm ở độ cao 1.200m so với mực nước biển.

Anh Dương Ngọc Thắng, người có 24 năm gắn bó với nghề, xúc động kể: “Trạm nằm lặng lẽ trên đỉnh non cao, anh em kỹ thuật vẫn kiên trì bám trụ vì trách nhiệm đưa tiếng nói của Đảng, Nhà nước đến với Nhân dân. Những lúc rảnh rỗi sau ca trực, chúng tôi lại tranh thủ tăng gia sản xuất, nuôi gà, chăm đàn ong mật. Vừa cải thiện bữa ăn, vừa tạo thêm niềm vui. Những việc làm bình dị ấy phần nào giúp cuộc sống trên núi bớt đơn điệu, để mỗi người có thêm điểm tựa tinh thần sau những ca trực xa nhà”.

Hiệu quả từ sự hy sinh thầm lặng ấy thể hiện rõ qua sự đón nhận của đồng bào các dân tộc. Ông Lý Tà Đành, dân tộc Dao (thôn Nặm Đăm, xã Quản Bạ) thuộc lòng tần số các kênh phát thanh. Hơn một năm qua, mỗi ngày 3 buổi, ông đều đặn bật đài nghe các chương trình phát thanh bằng tiếng Dao, Tày, Mông. Ông Đành phấn khởi chia sẻ: “Ở đây nghe đài rất rõ. Cứ đến giờ là tôi mở đài nghe. Đài phát triển các chương trình bằng tiếng Tày, Nùng, Dao rất hay, lại chỉ cho bà con kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi để làm ăn hiệu quả, xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt là phần dân ca, điệu nhạc dân tộc bà con rất thích”.

Trạm tiếp sóng phát thanh, truyền hình Núi Cấm (phường Hà Giang 1) ở độ cao 800m cũng là mắt xích quan trọng trong hệ thống truyền dẫn. Đường lên trạm không thể đi liền một mạch bằng xe cơ giới. Cán bộ kỹ thuật phải gửi xe dưới chân núi, tiếp tục leo dốc bộ khoảng 15 phút mới tới nơi. Con dốc dựng đứng ấy là phép thử đầu tiên về sự kiên trì cho bất kỳ ai muốn gắn bó với công việc này.

Trạm Núi Cấm có 9 cán bộ, kỹ thuật viên, chịu trách nhiệm tiếp phát sóng các kênh truyền hình quốc gia VTV, hệ thống phát thanh VOV1 và các chương trình của Báo và phát thanh, truyền hình Tuyên Quang. Nếu ở Cổng Trời khó khăn lớn nhất là mây mù và rét buốt, thì tại Núi Cấm, máy móc phải vận hành liên tục với cường độ cao dưới nguy cơ dông bão và sự tấn công của côn trùng, rắn độc. Cuộc sống sinh hoạt nơi đây đòi hỏi tinh thần thích nghi cao độ. Mùa đông cái lạnh len lỏi qua từng kẽ cửa; mùa hè không khí oi nóng làm cho việc hồi phục sức khỏe giữa các ca trực thêm vất vả. Bể nước mưa 40 m3 là nguồn sống duy nhất, buộc mọi người phải tính toán chi tiết từng giọt nước dùng hằng ngày.

Đồng chí Mai Đức Thông, Giám đốc Báo và PTTH Tuyên Quang thăm, động viên cán bộ, kỹ thuật viên Trạm tiếp sóng phát thanh, truyền hình Núi Cấm.

Giữa những khó khăn ấy, câu chuyện bình dị của vợ chồng anh Kiều Mạnh Đạt và chị Nông Thị Diệp là kỹ thuật viên tại trạm hơn 17 năm gắn bó với nghề khiến chúng tôi cảm động. Cả hai đều hiểu tính chất công việc: khi có lịch trực, không thể về nhà dù có việc gì; khi có sự cố, phải ở lại xử lý xong mới nghỉ. Họ cùng chia sẻ nỗi vất vả, cùng thông cảm cho những lần không thể chăm sóc con cái chu đáo, cùng nhau sắp xếp để không ai bị lỡ ca. Chị Diệp chia sẻ: “Chúng tôi hiểu nghề của nhau nhất. Vì cùng ở đây, cùng trải qua những ngày mưa gió, những đêm canh thức chờ mây tan, nên mới càng trân trọng những gì mình đang làm”.

Nhìn lại chặng đường 50 năm kể từ ngày phát sóng chương trình phát thanh đầu tiên, sự phát triển của ngành PTTH không chỉ được ghi dấu bằng những đổi mới về nội dung và công nghệ, mà còn được vun đắp từ sự tận tụy, những giọt mồ hôi và cả những hy sinh thầm lặng của đội ngũ kỹ thuật viên tại các trạm tiếp sóng vùng cao.

Thính giả có thể nhớ giọng phát thanh viên, nhớ một bản tin quan trọng, một chương trình dân tộc yêu thích, nhưng ít ai nghĩ đến con dốc lên Núi Cấm, đến bể nước trên đỉnh Cổng Trời, đến những ca trực 24 giờ trong đêm giông. Đồng chí Đặng Lê Hải, Trưởng phòng Kỹ thuật - Công nghệ, Báo và PTTH Tuyên Quang nhận định: “Hai trạm Cổng Trời và Núi Cấm giữ vị trí then chốt trong hệ thống truyền dẫn, phát sóng của tỉnh. Với địa bàn hiểm trở, phạm vi phủ sóng rộng, đặc biệt trong các dịp lễ, Tết trách nhiệm của tổ kỹ thuật càng nặng nề hơn. Anh em trực 24/24, bất kể mưa, bão sẵn sàng sửa chữa ngay khi có trục trặc”.

Trên những đỉnh non cao, những “tọa độ sóng” vẫn đang ngày đêm rung lên nhịp đập thông tin, nối liền miền ngược với miền xuôi, đưa chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước thấm sâu vào đời sống đồng bào các dân tộc vùng cao.

Quỳnh Châu