Cần quy định rõ nguyên tắc áp dụng chính sách có lợi hơn cho người dân

Nhất trí sự cần thiết điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính

Thảo luận ở tổ về dự án Nghị quyết của Quốc hội về việc điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính giữa thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ chiều 11/11, các đại biểu Quốc hội cơ bản tán thành với Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.

Đại biểu Vương Thị Hương (Đoàn Tuyên Quang) cho biết, Vườn Quốc gia Ba Vì đã được chuyển giao về thành phố Hà Nội quản lý, trong khi hiện nay một phần diện tích của vườn vẫn thuộc ranh giới tỉnh Phú Thọ.

Vì vậy, việc điều chỉnh là cần thiết để thống nhất phạm vi quản lý vườn quốc gia với thẩm quyền quản lý nhà nước theo lãnh thổ, nhất là trong công tác quản lý đất đai, tài nguyên, môi trường, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng.

Đại biểu tán thành phương án Chính phủ trình. Việc điều chỉnh không làm tăng số lượng đơn vị hành chính, không phát sinh bộ máy chính quyền mới, người dân không phải di dời do thay đổi địa giới; giấy tờ đã được cấp tiếp tục có giá trị và các chế độ, chính sách đang thực hiện được quy định chuyển tiếp.

Trên cơ sở đồng tình với chủ trương và thống nhất với Báo cáo thẩm tra, đại biểu Vương Thị Hương lưu ý về nguyên tắc áp dụng chính sách chuyển tiếp.

Đại biểu Vương Thị Hương (Đoàn Tuyên Quang).

Khoản 4 Điều 3 dự thảo Nghị quyết quy định: “Kể từ ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành, ngoài các chế độ, chính sách áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội, các chế độ, chính sách đang được thực hiện đối với khu vực được điều chỉnh từ tỉnh Phú Thọ về thành phố Hà Nội tiếp tục được thực hiện cho đến hết giai đoạn áp dụng hoặc đến khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền”.

Đại biểu thống nhất với mục tiêu của quy định này là bảo đảm quyền lợi của người dân không bị gián đoạn do thay đổi địa giới hành chính. Tuy nhiên, xét từ góc độ áp dụng pháp luật, khoản 4 Điều 3 hiện mới xác định việc tiếp tục thực hiện chính sách cũ, chưa làm rõ mối quan hệ giữa chính sách của Phú Thọ được bảo lưu với chính sách của Hà Nội được áp dụng sau khi điều chỉnh địa giới.

Theo đại biểu, cụm từ “ngoài các chế độ, chính sách áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội” có thể được hiểu là người dân vừa được hưởng chính sách của Hà Nội, vừa tiếp tục được hưởng chính sách đang áp dụng của Phú Thọ. Điều này sẽ không vướng mắc nếu hai chính sách hỗ trợ những nội dung khác nhau.

Tuy nhiên, nếu cùng một đối tượng đồng thời đủ điều kiện hưởng hai chính sách có cùng nội dung hỗ trợ, trong cùng một thời gian nhưng mức hỗ trợ khác nhau thì dự thảo Nghị quyết chưa xác định rõ người dân được hưởng cả hai mức hay chỉ một mức, và nếu chỉ được hưởng một mức thì lựa chọn theo nguyên tắc nào.

Theo giải trình của Bộ Nội vụ, quy định này theo hướng chính sách của Phú Thọ có lợi hơn thì tiếp tục áp dụng, còn trường hợp chính sách của Hà Nội có lợi hơn thì người dân được hưởng chính sách của Hà Nội.

Đại biểu đồng tình với hướng giải trình này, đồng thời cho rằng đây là nguyên tắc cần thiết phải thể hiện trong Nghị quyết, không nên chỉ dừng lại ở nội dung giải trình. Bởi sau khi Nghị quyết có hiệu lực, cơ quan trực tiếp thực hiện phải căn cứ vào quy định của Nghị quyết và pháp luật có liên quan để xác định quyền lợi cho người dân.

“Việc quy định rõ nguyên tắc sẽ chuyển tinh thần bảo đảm quyền lợi người dân thành quy tắc pháp lý có thể áp dụng thống nhất, bảo đảm không làm giảm quyền lợi hợp pháp của người dân khi thay đổi địa giới hành chính”, đại biểu Vương Thị Hương nhấn mạnh.

Từ phân tích đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý khoản 4 Điều 3 của dự thảo Nghị quyết theo hướng: Đối với đối tượng đồng thời đủ điều kiện hưởng chính sách của hai địa phương có cùng nội dung và cùng thời gian hỗ trợ, nếu pháp luật chỉ cho phép hưởng một mức thì áp dụng mức có lợi hơn cho người thụ hưởng. Trường hợp pháp luật cho phép hưởng đồng thời hoặc hưởng bổ sung thì tiếp tục thực hiện đầy đủ theo quy định.

Làm rõ nguồn ngân sách bảo đảm, tránh để chính sách bị gián đoạn

Có chung mối quan tâm về chuyển tiếp chế độ, chính sách tại khoản 4 Điều 3, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn thành phố Hà Nội) đề nghị làm rõ phạm vi, mức hưởng, thời hạn và nguồn kinh phí thực hiện.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn thành phố Hà Nội).

Từ ngày 1/1/2027, chính sách của Hà Nội được áp dụng tại khu vực điều chỉnh; vì vậy, đại biểu cho rằng cần có quy định cụ thể đối với những chính sách của Phú Thọ đang thực hiện, nhất là trường hợp có mức hỗ trợ cao hơn hoặc áp dụng cho nhóm đối tượng chưa được chính sách của Hà Nội bao phủ.

Theo đại biểu, người dân cần được tiếp tục hưởng chính sách có lợi hơn đến hết thời hạn hoặc đến khi Hà Nội ban hành chính sách thay thế, nhưng không chi trả trùng lặp cho cùng một đối tượng, cùng một nội dung. Đồng thời, cần xác định rõ cơ quan có trách nhiệm quyết định chuyển tiếp và nguồn ngân sách bảo đảm, tránh để chính sách bị gián đoạn.

Đại biểu đề nghị Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội rà soát, quyết định việc chuyển tiếp chính sách trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực; kinh phí do ngân sách thành phố bảo đảm.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà nhấn mạnh, việc cụ thể hóa các cam kết thành quy định rõ trách nhiệm, thời hạn sẽ giúp quá trình điều chỉnh địa giới được triển khai thông suốt, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân tại khu vực chuyển giao.

Đối với các dự án trong khu vực điều chỉnh, đại biểu đề nghị rà soát chặt chẽ tính pháp lý, nhất là các dự án trong vùng đệm rừng đặc dụng. Tỉnh Phú Thọ cần chủ trì rà soát pháp lý, tiến độ, nghĩa vụ tài chính và việc tuân thủ quy định về đất đai, lâm nghiệp, môi trường trước khi bàn giao; Hà Nội tiếp nhận, xử lý các dự án vi phạm, chậm tiến độ theo thẩm quyền.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, dù việc điều chỉnh địa giới không làm phát sinh di dời nơi ở, một số hộ dân vẫn có thể chịu tác động từ các dự án đầu tư. Do đó, cần công khai danh mục dự án, số hộ bị ảnh hưởng và phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm áp dụng chính sách thống nhất, có lợi cho người dân. Chính phủ cần báo cáo Quốc hội kết quả rà soát tại kỳ họp gần nhất.