BOJ khó giữ nhịp tăng lãi suất sau tháng 9

Khi đồng yên trở thành sức ép

Ngày 3-9, đồng yên có lúc tăng 1,5%, lên 156,36 yên đổi 1 USD, sau khi từng rơi xuống vùng 160 yên/USD hồi đầu tuần. Đà tăng xuất hiện sau khi thành viên Hội đồng Chính sách BOJ Hajime Takata một ngày trước đó cho rằng mức tăng 0,25 điểm phần trăm không nhất thiết là lựa chọn duy nhất, đồng thời để ngỏ khả năng tăng lãi suất trong các cuộc họp liên tiếp.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Ảnh: Reuters

Nhà đầu tư lập tức phản ứng với khả năng BOJ mạnh tay hơn, nhưng tâm lý nhanh chóng thay đổi khi truyền thông đưa tin ngân hàng trung ương đang nghiêng về phương án nâng lãi suất 0,25 điểm phần trăm trong tháng này. Đồng yên theo đó thu hẹp một phần mức tăng, trong bối cảnh thị trường gần như đã tính đến khả năng BOJ nâng lãi suất tháng 9 và bắt đầu chú ý nhiều hơn tới tốc độ tăng lãi suất sau đó.

Với khả năng lãi suất chính sách tăng từ 1% lên 1,25% gần như đã được phản ánh vào giá, quyết định như vậy sẽ khó tạo bất ngờ lớn. Nếu được thực hiện, đây sẽ là lần tăng thứ hai chỉ trong ba tháng và là khoảng cách ngắn nhất giữa hai lần nâng lãi suất dưới thời Thống đốc Kazuo Ueda.

Sự thay đổi về nhịp độ chính sách diễn ra trong lúc sức ép từ tỷ giá và giá cả ngày càng rõ. Sau nhiều năm BOJ tìm cách đưa Nhật Bản thoát khỏi tình trạng lạm phát thấp và giảm phát, đồng yên yếu giờ lại đẩy giá dầu, khí đốt, thực phẩm và nhiều nguyên liệu nhập khẩu lên cao. Giá năng lượng thế giới tăng càng làm sức ép lớn hơn đối với nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu nhập khẩu.

Sau khi các chương trình trợ cấp của chính phủ giúp giá cả hạ nhiệt trong những tháng gần đây, lạm phát chủ chốt của Nhật Bản được dự báo có thể tiến trở lại vùng 3%, trong khi giá dịch vụ tiếp tục gây sức ép. Ông Ueda vì thế gần đây liên tục nhấn mạnh tới nguy cơ lạm phát tăng mạnh hơn dự kiến và cho rằng BOJ cần tính đến rủi ro này khi quyết định chính sách.

Ngay cả khi tăng thêm 0,25 điểm phần trăm, BOJ cũng chưa chắc tạo được bước ngoặt đối với đồng yên. Mỹ cùng Nhật Bản mua yên ngày 31-7, đánh dấu lần phối hợp đầu tiên giữa hai nước kể từ năm 1998, nhưng đồng tiền Nhật Bản sau đó vẫn suy yếu trở lại. Các chuyên gia nhận định đợt can thiệp chưa tạo được mức hỗ trợ bền vững cho đồng yên.

Phía sau sức ép giảm giá vẫn là những yếu tố khó thay đổi bằng vài đợt can thiệp, từ chênh lệch lãi suất lớn giữa Mỹ và Nhật Bản đến giá năng lượng cao. Mua yên có thể ngăn đồng tiền giảm giá quá nhanh, nhưng khó đảo ngược xu hướng nếu những nguyên nhân kinh tế phía sau vẫn còn.

Đồng yên tiếp tục suy yếu sẽ đẩy giá nhập khẩu và sức ép lạm phát lên cao, buộc BOJ phải tính đến việc tăng lãi suất nhanh hơn. Nhưng một bước đi quá mạnh cũng có thể gây sức ép lên tăng trưởng và làm thị trường tài chính biến động.

Mức tăng 0,5 điểm phần trăm vẫn khó trở thành lựa chọn nếu triển vọng kinh tế không thay đổi đáng kể, nhất là với một ngân hàng trung ương vốn thận trọng trong điều chỉnh chính sách. Ngược lại, mức tăng 0,25 điểm phần trăm đã được dự báo rộng rãi và có thể không tạo đủ lực hỗ trợ đồng yên.

Sức ép từ Washington

Trong lúc phải cân nhắc giữa những lựa chọn đó, BOJ còn chịu thêm sức ép từ Washington khi Mỹ ngày càng công khai quan điểm về chính sách tiền tệ Nhật Bản. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhiều lần đề cập tới nhu cầu tiếp tục nâng lãi suất, trong khi Washington đã trực tiếp tham gia cùng Tokyo hỗ trợ đồng yên trên thị trường ngoại hối.

Tại cuộc gặp với ông Ueda bên lề Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc ngân hàng trung ương Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), ông Bessent nhấn mạnh tầm quan trọng của chính sách tiền tệ trong kiểm soát kỳ vọng lạm phát và hạn chế biến động quá mức của tỷ giá. Bộ Tài chính Mỹ cũng cho biết ông ủng hộ những bước đi quyết đoán của Nhật Bản, đồng thời lưu ý đồng yên yếu đang góp phần làm gia tăng áp lực lạm phát tại nước này.

Quan điểm của Washington phần nào tạo thuận lợi cho Nhật Bản trong việc bảo vệ đồng nội tệ, nhưng cũng khiến BOJ khó trì hoãn tăng lãi suất. Giữ nguyên chính sách ngày 18-9 không chỉ đi ngược kỳ vọng gần như chắc chắn của thị trường mà còn có thể kích hoạt một đợt bán yên mới.

Tuy nhiên, làm đúng những gì thị trường dự báo chưa chắc giải quyết được vấn đề. Đồng yên tăng mạnh khi xuất hiện khả năng BOJ hành động quyết liệt hơn, rồi thu hẹp đà tăng khi kỳ vọng trở lại mức 0,25 điểm phần trăm, cho thấy nhà đầu tư đã bắt đầu theo dõi sát sao cuộc họp tháng 9 để đặt cược vào thời điểm của lần tăng tiếp theo.