Bộ Công an nói về hành vi thành lập, tham gia nhóm tội phạm có tổ chức

Cơ quan soạn thảo Bộ Công an có báo cáo liên quan đến các ý kiến với dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi. Đồ họa: Quang Việt (có AI hỗ trợ)

Cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) Bộ Công an vừa có báo cáo về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Đại biểu Quốc hội đối với dự án này.

Đáng chú ý, trong báo cáo có nêu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và Đại biểu Quốc hội về nhóm tội phạm có tổ chức (Điều 18) và Tội thành lập, tham gia nhóm tội phạm có tổ chức (Điều 310).

Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị rà soát lại 2 điều luật nêu trên để chỉnh lý bảo đảm thống nhất, chặt chẽ, nâng cao tính cụ thể, định lượng, đồng thời bảo đảm phù hợp với Điều 5 Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (TOC).

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, Điều 18 quy định về khái niệm nhóm tội phạm có tổ chức để làm cơ sở nhận diện đối với loại đối tượng này, các đặc điểm nhận diện này cần phải khái quát để bảo đảm tính linh hoạt, thuận lợi trong áp dụng.

Bên cạnh đó, nếu quy định về loại tội phạm mà nhóm tội phạm có tổ chức được thành lập để thực hiện (ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng) thì cũng không phù hợp. Bởi tội "Thành lập, tham gia nhóm tội phạm có tổ chức" hoàn thành khi chưa cần thực hiện các tội phạm cụ thể. Do đó, không thể xác định được nhóm này sẽ phạm tội nghiêm trọng ở mức độ nào.

Về tiêu chí xác định nhóm tội phạm có tổ chức phải “tồn tại ổn định trong một khoảng thời gian nhất định” tại Điều 18 dự thảo Bộ luật, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng, tiêu chí này không mâu thuẫn với quy định tại Điều 310 dự thảo Bộ luật.

Đặc điểm cố hữu của nhóm tội phạm có tổ chức, nhiệm vụ của cơ quan có thẩm quyền là phải chứng minh được đặc điểm này. Trong một số trường hợp, có thể nhóm tội phạm có tổ chức mới được thành lập, tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn đã bị phát hiện, bóc gỡ.

Tuy nhiên, dựa trên các đặc điểm nhận diện khác và các căn cứ khác, cơ quan chức năng hoàn toàn có thể xác định nếu không bị phát hiện, ngăn chặn thì nhóm tội phạm này sẽ tồn tại lâu dài để thực hiện hành vi phạm tội. Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất giữ nguyên như dự thảo Bộ luật.

Có ý kiến đề nghị nghiên cứu để bổ sung thêm các dấu hiệu đặc trưng của Nhóm tội phạm có tổ chức và đồng phạm có tổ chức.

Cơ quan chủ trì soạn thảo nhận thấy, dự thảo đã xác định các dấu hiệu cơ bản, có tính đặc trưng nhằm phân biệt Nhóm tội phạm có tổ chức với các hình thức đồng phạm thông thường.

Việc tiếp tục quy định quá chi tiết hoặc liệt kê thêm các dấu hiệu có thể dẫn đến thu hẹp phạm vi áp dụng, bỏ sót những phương thức tổ chức tội phạm mới, linh hoạt, không có cơ cấu chính thức nhưng có mức độ liên kết, phân công và phối hợp chặt chẽ.

Do đó, đề nghị giữ quy định theo hướng xác định các dấu hiệu cốt lõi, đồng thời việc nhận diện trong từng trường hợp cụ thể được thực hiện trên cơ sở tổng hợp tính chất liên kết, mức độ tổ chức, sự phân công vai trò, tính ổn định và mục đích thực hiện tội phạm của nhóm tội phạm có tổ chức.