Báo động nguy cơ hỏa hoạn từ các kho xưởng xây dựng trái phép

Tháo dỡ nhà xưởng, kho bãi xây dựng trái phép tại phường Thanh Liệt. Ảnh: Ánh Tuyết

Nhiều công trình trái phép ngang nhiên tồn tại

Tình trạng sử dụng đất sai mục đích, tự ý chuyển đổi đất nông nghiệp, đất công thành nhà xưởng, kho chứa hàng hóa, bãi tập kết vật liệu hay sân thể thao vẫn diễn biến phức tạp tại nhiều địa bàn ở Hà Nội… Ở một số nơi, đất canh tác nông nghiệp dần bị biến dạng bởi những dãy nhà khung sắt lợp mái tôn mọc lên san sát. Khảo sát thực tế tại khu vực dọc tuyến đường Vành đai 2,5, mặt phố Trần Hòa thuộc địa bàn phường Định Công, phố Phú Diễn, Văn Tiến Dũng, phường Phú Diễn, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội ghi nhận hàng loạt cụm nhà xưởng quy mô lớn vẫn ngang nhiên tồn tại và hoạt động tấp nập ngày, đêm. Đa số các công trình tại đây đều dựng trái phép trên đất nông nghiệp và đất do cơ quan nhà nước quản lý, hoàn toàn không có giấy phép xây dựng cũng như không bảo đảm các điều kiện, phương án thẩm duyệt an toàn về phòng cháy, chữa cháy.

Mối lo ngại lớn nhất tại các cơ sở này là nguy cơ hỏa hoạn luôn ở mức báo động. Phần lớn nhà xưởng, cơ sở kinh doanh, kho bãi tập kết, gia công và lưu trữ khối lượng khổng lồ các loại hàng hóa dễ bắt lửa như: Đồ gỗ ép, bao bì, hạt nhựa, mút xốp, hóa chất gia công hoặc phế liệu. Các cơ sở này gần như không trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy chuyên dụng tại chỗ, không có bể nước ngầm dự phòng cứu nạn, cứu hộ... Thêm vào đó, hệ thống điện phục vụ dây chuyền sản xuất cơ khí, máy ép nhiệt chủ yếu là đường dây tự đấu nối chắp vá, câu móc chằng chịt nên tiềm ẩn nguy cơ chập cháy rất cao khi vận hành quá tải trong những ngày cao điểm nắng nóng.

Hậu quả của sự buông lỏng quản lý trật tự xây dựng và thái độ chủ quan trước an toàn cháy nổ tại các khu xưởng tự phát đã để lại những tổn thất nặng nề về người và tài sản qua hàng loạt vụ việc nghiêm trọng thời gian qua. Điển hình như vụ cháy xảy ra ngày 26-8-2026 tại dãy xưởng may mặc và tập kết phế liệu không phép ở phường Chương Mỹ. Ngọn lửa bùng phát dữ dội đã thiêu rụi toàn bộ máy móc, làm sập hoàn toàn kết cấu khung thép mái tôn và đe dọa trực tiếp tính mạng công nhân lưu trú bên trong. Trước đó, ngày 25-7-2026, vụ hỏa hoạn lớn xảy ra tại khu vực đường Vũ Đức Úy, thuộc địa bàn phường Thanh Liệt cho thấy hiểm họa khôn lường từ các dãy kho bãi dựng sai quy định trên đất nông nghiệp.

Nơi quyết liệt, chỗ thờ ơ

Trước diễn biến phức tạp của tình trạng vi phạm trật tự xây dựng gắn với nguy cơ hỏa hoạn, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Văn bản số 1838/UBND-NC ngày 2-5-2026 về tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy và Văn bản số 3871/UBND-TTDLCNS ngày 31-7-2026 chỉ đạo khẩn trương xử lý nghiêm các sai phạm tại khu vực xảy ra cháy.

Cụ thể hóa chỉ đạo của thành phố và Nghị quyết số 08-NQ/ĐU ngày 26-9-2025 của Đảng ủy phường, ngày 5-8-2026, UBND phường Thanh Liệt đã ban hành Kế hoạch số 256/KH-UBND về việc tổ chức thực hiện công tác xử lý vi phạm đất đai tại khu vực đường Vũ Đức Úy. Kết quả rà soát hồ sơ thực địa cho thấy có tới 572 công trình vi phạm trên đất nông nghiệp và đất công do cơ quan nhà nước quản lý, toàn bộ đều phát sinh trước ngày 1-7-2025. Trong đó, 220 trường hợp đã lập hồ sơ vi phạm và 352 trường hợp chưa được thiết lập hồ sơ.

Ông Hoàng Ngọc Vinh, cán bộ Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Thanh Liệt cho biết, tính đến nay, lực lượng chức năng đã xử lý được 24 trên tổng số 572 kho xưởng vi phạm, với tổng diện tích giải tỏa thực tế đạt 7.750m2. Tuy nhiên, thời tiết mưa lớn kéo dài trong suốt tuần qua đã ảnh hưởng đáng kể đến công tác vận động, tuyên truyền trực tiếp và triển khai máy móc tại hiện trường. “Hiện bộ phận chuyên môn đang khẩn trương củng cố chặt chẽ các bước hồ sơ pháp lý, sẵn sàng các phương án tổ chức cưỡng chế cuốn chiếu đối với các trường hợp cố tình không chấp hành theo đúng kế hoạch đề ra”, ông Hoàng Ngọc Vinh khẳng định.

Trong khi đó, dọc đường Vành đai 2,5 và phố Trần Hòa, các nhà xưởng khung sắt, kho bãi không phép nằm ngay mặt tiền đường lớn, hoạt động công khai suốt một thời gian dài nhưng chưa được xử lý dứt điểm. Nhằm làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, công tác kiểm tra an toàn phòng cháy, chữa cháy, cũng như phương án xử lý các công trình vi phạm này, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã nhiều lần liên hệ, gửi nội dung làm việc đến ông Nguyễn Minh Hải, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Định Công. Tuy nhiên, đến nay phóng viên vẫn chưa nhận được bất cứ thông tin phản hồi từ phía lực lượng chức năng địa phương.

Trên thực tế, việc buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra giám sát là kẽ hở lớn khiến các vi phạm đất đai phát sinh và tiếp tục tồn tại dai dẳng, mang đến nhiều nguy cơ cháy nổ ngay trong lòng đô thị. Vì vậy, sự quyết liệt của chính quyền cơ sở nhằm giải quyết dứt điểm những bất cập, vi phạm trên địa bàn quản lý là vấn đề tiên quyết. Bên cạnh đó, các cơ quan của thành phố cũng cần sớm vào cuộc kiểm tra, làm rõ trách nhiệm của từng tập thể, cá nhân liên quan tại các điểm nóng vi phạm, đồng thời chỉ đạo xử lý triệt để tình trạng các kho xưởng trái phép.