Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày thành phố Sài Gòn-Gia Định mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,

Kính thưa các đồng chí lão thành cách mạng, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, các đồng chí lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh qua các thời kỳ,

Thưa đồng chí, đồng bào cả nước, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, và đại biểu quốc tế,

Thưa toàn thể nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thân mến,

Hôm nay, trong không khí trang trọng, xúc động và tự hào, chúng ta vui mừng cùng dự Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày thành phố Sài Gòn-Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu. Đây là sự kiện chính trị, lịch sử, văn hóa có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc; là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta thành kính tưởng nhớ công lao trời biển của Bác Hồ vĩ đại; tri ân các thế hệ cách mạng tiền bối, các anh hùng liệt sĩ, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, đồng bào, đồng chí, chiến sĩ các lực lượng vũ trang nhân dân, các cựu chiến binh, các lực lượng tham gia cách mạng đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì sự nghiệp giải phóng miền nam, thống nhất đất nước, vì sự trưởng thành và phát triển của Thành phố mang tên Bác.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi thân ái gửi tới Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Thành phố Hồ Chí Minh; tới các đồng chí lão thành cách mạng, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, các anh hùng, quý vị đại biểu và toàn thể đồng bào, đồng chí thành phố lời thăm hỏi ân cần, tình cảm thân thiết và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Thưa đồng bào, đồng chí,

Cách đây 50 năm, ngày 2/7/1976, Quốc hội khóa VI quyết nghị chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn-Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh. Quyết định này không chỉ là một sự kiện hành chính, mà là sự kết tinh tình cảm thiêng liêng, lòng biết ơn sâu nặng của nhân dân ta đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh; là sự ghi nhận truyền thống cách mạng kiên cường, bất khuất và những đóng góp to lớn của Sài Gòn-Gia Định trong đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước; đồng thời gửi gắm niềm tin, kỳ vọng và trách nhiệm đối với một thành phố có vị trí đặc biệt của nước ta.

Nói đến Thành phố Hồ Chí Minh là nói đến một vùng đất giàu truyền thống yêu nước, cách mạng, nghĩa tình và sáng tạo; một vùng đất luôn biết kết tinh những giá trị cao đẹp của dân tộc, đồng thời không ngừng mở đường cho những khát vọng mới. Chính từ thành phố này, từ Bến Nhà Rồng, cách đây 115 năm, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước, mở đầu hành trình lịch sử tìm ra con đường giải phóng dân tộc, giải phóng đất nước. Mỗi khi nhắc đến Thành phố Hồ Chí Minh, đến Bến Nhà Rồng, trong tâm thức mỗi người Việt Nam lại vọng lên âm hưởng thân thuộc, ký ức thiêng liêng về “từ thành phố này Người đã ra đi”, về điểm khởi đầu của một hành trình vĩ đại. Từ nơi Người ra đi, dân tộc ta đã tìm thấy con đường độc lập, tự do; và hơn sáu thập kỷ sau, cũng chính thành phố ấy được giải phóng, thống nhất trọn vẹn trong lòng Tổ quốc, vinh dự, tự hào mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.

Ngay từ những năm tháng đất nước còn tạm thời chia cắt, trong tâm thức của đồng bào cả nước đã sáng lên niềm tin tất thắng vào ngày miền nam giải phóng, non sông thu về một mối, để thành phố phương Nam rực rỡ tên vàng Hồ Chí Minh. Hôm nay, sau 50 năm, chúng ta càng thấm thía rằng tên gọi ấy không chỉ là niềm tự hào của lịch sử, mà còn là yêu cầu của hiện tại và tương lai; không chỉ là danh xưng cao quý, mà là chuẩn mực để Thành phố tự soi, tự sửa, tự vươn lên mỗi ngày.

Mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh là niềm vinh dự lớn lao, đồng thời là trách nhiệm chính trị, đạo đức và lịch sử đặc biệt. Thành phố mang tên Bác thì phải đi đầu trong đổi mới, sáng tạo; phải năng động nhưng kỷ cương; hiện đại nhưng nhân văn; giàu mạnh nhưng nghĩa tình; hội nhập sâu rộng nhưng luôn giữ vững bản sắc, giữ vững lợi ích quốc gia, dân tộc; phát triển nhanh nhưng phải bền vững, bao trùm, vì hạnh phúc của nhân dân.

Thưa đồng bào, đồng chí,

Nhìn lại nửa thế kỷ qua, chúng ta có quyền tự hào sâu sắc về những thành tựu to lớn, toàn diện mà Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được. Từ một đô thị chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh, đối mặt với muôn vàn khó khăn sau ngày đất nước thống nhất, Thành phố đã từng bước khôi phục sản xuất, ổn định đời sống nhân dân, giữ vững thành quả cách mạng, xây dựng chính quyền, bảo đảm quốc phòng, an ninh, tạo nền tảng cho phát triển lâu dài.

Trong 40 năm đổi mới, Thành phố luôn là một trong những địa phương đi đầu, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; mạnh dạn thử nghiệm nhiều mô hình mới, góp phần bổ sung, hoàn thiện đường lối đổi mới của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đó là đóng góp rất lớn, không chỉ đo bằng những con số tăng trưởng, mà còn bằng sức mở đường, sức lan tỏa và sức thuyết phục của thực tiễn.

Thành phố Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm lớn về tài chính, thương mại, dịch vụ, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo, y tế, văn hóa, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Thành phố là nơi hội tụ dòng vốn, dòng tri thức, dòng lao động, dòng sáng tạo; là nơi hàng triệu người từ mọi miền Tổ quốc đến học tập, lao động, lập nghiệp, cống hiến. Năm 2025, Thành phố tiếp tục dẫn đầu cả nước về thu ngân sách nhà nước, vượt mốc 800.000 tỷ đồng. Phía sau con số ấy là mồ hôi, trí tuệ, niềm tin của nhân dân, doanh nghiệp, đội ngũ cán bộ, đảng viên và người lao động.

Cùng với kinh tế, diện mạo đô thị Thành phố có bước phát triển mạnh mẽ. Các khu đô thị mới, khu công nghệ cao, khu chế xuất, khu công nghiệp, trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học, công trình văn hóa, các tuyến giao thông và công trình kết nối vùng đã làm thay đổi căn bản không gian phát triển. Tuyến metro số 1 Bến Thành-Suối Tiên đi vào vận hành là dấu mốc quan trọng, mở ra hướng phát triển giao thông công cộng, đô thị thông minh, đô thị xanh, đô thị kết nối.

Thành phố cũng đã xây dựng và lan tỏa bản sắc văn hóa rất riêng: cởi mở, bao dung, hào sảng, nghĩa tình, nhân ái, sáng tạo. Trong khó khăn, Thành phố càng nghĩa tình; trong thử thách, Thành phố càng đoàn kết; trong biến động, Thành phố càng thể hiện bản lĩnh và sức chống chịu. Những phong trào chăm lo người nghèo, người có công, công nhân, người lao động nhập cư, trẻ em, người yếu thế; những nghĩa cử trong thiên tai, dịch bệnh, hoạn nạn; những tấm lòng âm thầm mà bền bỉ đã làm nên chiều sâu nhân văn của Thành phố mang tên Bác.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi nhiệt liệt biểu dương, ghi nhận và chúc mừng những thành tựu to lớn của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Thành phố Hồ Chí Minh trong 50 năm qua; trân trọng cảm ơn các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, trí thức, doanh nhân, văn nghệ sĩ, đồng bào các dân tộc, các tôn giáo, đồng bào ta ở nước ngoài và bạn bè quốc tế đã chung sức xây dựng Thành phố hôm nay.

Thưa đồng bào, đồng chí,

Tự hào về truyền thống là để có thêm niềm tin. Tri ân chặng đường đã qua là để xác định rõ hơn trách nhiệm hôm nay. Nhìn lại 50 năm không phải để bằng lòng với kết quả đã đạt được, mà để bước tiếp mạnh mẽ hơn trong giai đoạn mới. Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với yêu cầu cao hơn, nhiệm vụ nặng nề hơn, thời cơ lớn hơn và thách thức cũng gay gắt hơn. Thành phố Hồ Chí Minh phải hòa cùng dòng chảy đó; phải là động năng của dòng chảy đó. Thành phố phải tiếp tục đi trước, mở đường, thử nghiệm, đột phá và lan tỏa.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, không gian phát triển của Thành phố đã mở rộng; quy mô lớn hơn, tiềm năng lớn hơn, yêu cầu quản trị cũng cao hơn. Thành phố Hồ Chí Minh mới hội tụ những lợi thế rất quan trọng: Trung tâm đô thị, tài chính, thương mại, dịch vụ; không gian công nghiệp, công nghệ, đổi mới sáng tạo; cửa ngõ cảng biển, logistics, kinh tế biển, du lịch, năng lượng; cùng nguồn nhân lực đông đảo có tri thức, có trách nhiệm, có nghĩa tình. Chúng ta phải xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh thành một siêu đô thị chiến lược, đa trung tâm, đa cực, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế.

Để hiện thực hóa khát vọng đó, điều quyết định là tư duy mới, thể chế mới, hạ tầng mới, quản trị mới, đội ngũ cán bộ mới và phương thức tổ chức thực hiện mới. Việc đã rõ phải làm ngay, việc còn vướng phải khẩn trương tháo gỡ, việc thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chịu trách nhiệm. Không để chủ trương đúng chậm đi vào cuộc sống, không để trách nhiệm chung làm mờ trách nhiệm cá nhân, không để tiềm năng lớn bị níu lại bởi cách làm cũ.

Trong thời gian tới, tôi đề nghị Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố tập trung thực hiện thật tốt 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị Thành phố trong sạch, vững mạnh, đoàn kết, kỷ cương, liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân. Cán bộ Thành phố phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy phát triển hiện đại, đạo đức trong sáng, năng lực thực thi cao; đề cao trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm người đứng đầu; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đồng thời bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Thứ hai, chuyển hóa thể chế và cơ chế đặc thù thành lợi thế phát triển, năng lực cạnh tranh và kết quả cụ thể, có thể đo đếm được: công trình hoàn thành, sản phẩm mới, dịch vụ công tốt hơn, việc làm nhiều hơn, môi trường đầu tư thuận lợi hơn và chất lượng sống cao hơn cho nhân dân. Thành phố cần đi đầu trong cải cách hành chính, quản trị số, dữ liệu liên thông, dịch vụ công minh bạch; chủ động đề xuất cơ chế vượt trội về đô thị đặc biệt, trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thu hút nhân tài.

Thứ ba, quy hoạch không gian phát triển theo hướng đa trung tâm, hiện đại, xanh, thông minh, kết nối chặt chẽ với vùng Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên, cả nước và quốc tế. Hạ tầng phải đi trước một bước, nhưng phải có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm hiệu quả đầu tư; ưu tiên giao thông công cộng, đường sắt đô thị, vành đai, cao tốc, cảng biển, logistics, hạ tầng số, năng lượng, y tế, giáo dục, văn hóa, nhà ở, chống ngập và không gian xanh.

Thứ tư, đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế dữ liệu làm động lực chủ yếu. Thành phố cần phát triển mạnh trung tâm tài chính quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, logistics, kinh tế biển, du lịch, y tế, giáo dục, công nghiệp văn hóa; tạo môi trường để doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển, người trẻ được sáng tạo và cống hiến.

Thứ năm, chăm lo tốt hơn đời sống nhân dân, coi đây là mục tiêu cao nhất và thước đo thực chất nhất của phát triển. Người dân Thành phố phải được thụ hưởng môi trường sống an toàn hơn, giao thông thuận tiện hơn, nhà ở phù hợp hơn, trường học tốt hơn, bệnh viện tốt hơn, không gian văn hóa nhiều hơn, không gian xanh rộng hơn. Người lao động, công nhân, người nhập cư, người nghèo đô thị, người yếu thế phải được quan tâm bằng chính sách cụ thể, thiết thực và đến đúng đối tượng.

Thứ sáu, xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm hội nhập quốc tế năng động, có bản sắc, có trách nhiệm; đồng thời giữ vững quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, an ninh kinh tế, an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an ninh đô thị, an ninh con người. Thành phố càng mở cửa, càng hội nhập, càng phải giữ vững ổn định chính trị, kỷ cương pháp luật, môi trường hòa bình, an toàn, thân thiện.

Thưa đồng bào, đồng chí,

Sinh thời, Bác Hồ kính yêu luôn dành tình cảm đặc biệt sâu nặng cho đồng bào miền nam ruột thịt; Người từng nói: “Miền nam luôn ở trong trái tim tôi”. Tình cảm thiêng liêng ấy vừa là niềm vinh dự lớn lao, vừa là lời nhắc nhở sâu sắc đối với Thành phố mang tên Người hôm nay phải không ngừng vươn lên, phát triển mạnh mẽ hơn, nhân văn hơn, nghĩa tình hơn, để xứng đáng với niềm tin yêu, sự kỳ vọng và niềm tự hào của cả nước. Trách nhiệm ấy không chỉ thuộc về lãnh đạo Thành phố, không chỉ thuộc về hệ thống chính trị, mà còn thuộc về mỗi người dân Thành phố Hồ Chí Minh - những người đang hằng ngày góp phần làm rạng rỡ hơn tên gọi thiêng liêng, cao quý mà Thành phố vinh dự được mang.

Tôi mong Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng lớn, hành động lớn, trách nhiệm lớn. Mỗi cán bộ phải tự hỏi: Việc mình làm hôm nay đã xứng đáng với Thành phố mang tên Bác chưa? Mỗi cơ quan phải tự hỏi: Cách phục vụ của mình đã làm người dân, doanh nghiệp hài lòng chưa? Mỗi địa phương, đơn vị phải tự hỏi: Đã khai thác tốt tiềm năng, tháo gỡ nhanh điểm nghẽn, sử dụng hiệu quả nguồn lực phát triển chưa?

Năm mươi năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã viết nên trang sử vẻ vang, rực rỡ tên vàng. Năm mươi năm tới, Thành phố phải viết tiếp một chương phát triển mới, lớn hơn, đẹp hơn, xứng đáng hơn, rực rỡ hơn. Chúng ta tin tưởng rằng, với truyền thống anh hùng, đoàn kết, năng động, sáng tạo, nghĩa tình; với sự lãnh đạo của Đảng, sự đồng hành của cả nước và sức mạnh to lớn của nhân dân, Thành phố Hồ Chí Minh nhất định sẽ vươn lên mạnh mẽ, trở thành đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình, nơi tên gọi Hồ Chí Minh ngày càng tỏa sáng bằng thành tựu, văn hóa, con người, khát vọng và trách nhiệm với Tổ quốc.

Một lần nữa, xin kính chúc các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, các đồng chí lão thành cách mạng, quý vị đại biểu, đồng bào, đồng chí và chiến sĩ Thành phố Hồ Chí Minh mạnh khỏe, hạnh phúc, thành công.

Chúc Thành phố Hồ Chí Minh thân yêu của chúng ta mãi mãi xứng đáng với tên gọi thiêng liêng, cao quý: Thành phố mang tên Bác Hồ kính yêu.

Xin trân trọng cảm ơn.