Ả Rập Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan lập liên minh phòng thủ

Lãnh đạo ba nước tại lễ ký kết ngày 7-8. Ảnh: Reuters

Hiệp định được ký tại thành phố Mecca của Ả Rập Saudi sau cuộc gặp giữa Thái tử Ả Rập Saudi Mohammed bin Salman, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif.

Theo tuyên bố chung, hiệp định quy định mọi cuộc tấn công vũ trang nhằm vào một trong ba nước sẽ được xem là cuộc tấn công nhằm vào cả ba.

Hiệp định nhằm tăng cường năng lực răn đe tập thể, mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời góp phần thúc đẩy hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực cũng như trên thế giới.

Một quan chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết hiệp định chỉ mang tính chất phòng thủ, không nhằm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào và vẫn để ngỏ khả năng các nước khác trong khu vực tham gia.

Hiệp định cũng không thay thế hay làm ảnh hưởng đến các cam kết song phương và đa phương mà ba nước đã ký trước đó.

Việc ký kết diễn ra trong bối cảnh Ả Rập Saudi liên tục hứng chịu các cuộc tấn công từ Iran cùng các lực lượng đồng minh của Tehran kể từ sau chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.

Xung đột tại khu vực Trung Đông không chỉ đe dọa hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của nước này mà còn làm gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz và đặt ra nhiều nghi vấn về hiệu quả của cơ chế bảo đảm an ninh do Mỹ dẫn dắt.

Việc lựa chọn Mecca - thánh địa linh thiêng nhất của Hồi giáo - làm nơi ký kết càng làm tăng ý nghĩa biểu tượng, thể hiện mong muốn tăng cường đoàn kết giữa ba quốc gia Hồi giáo dòng Sunni có ảnh hưởng lớn trong khu vực.

Giới phân tích nhận định liên minh mới kết hợp được thế mạnh của cả ba nước. Ả Rập Saudi sở hữu tiềm lực tài chính và là một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới. Thổ Nhĩ Kỳ có lực lượng quân đội lớn thứ hai trong NATO cùng ngành công nghiệp quốc phòng phát triển. Trong khi đó, Pakistan là quốc gia Hồi giáo duy nhất sở hữu vũ khí hạt nhân và có nhiều kinh nghiệm tác chiến.

Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Vùng Vịnh Abdulaziz Sager cho rằng việc ba nhà lãnh đạo gặp nhau vào thời điểm khu vực nhiều biến động cho thấy các cường quốc Trung Đông đang có xu hướng chủ động phối hợp chặt chẽ hơn về an ninh.

Theo ông, nếu được triển khai bằng các cơ chế hợp tác cụ thể, khuôn khổ ba bên có thể góp phần hình thành một cấu trúc an ninh mới do chính các quốc gia trong khu vực dẫn dắt.

Trong khi đó, chuyên gia quốc phòng Pakistan Abdullah Khan nhận định hiệp định này là bước phát triển tiếp theo của mối quan hệ hợp tác chiến lược đã được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Ông cho rằng mục tiêu của cơ chế phòng thủ chung là tăng cường năng lực răn đe và ngăn ngừa xung đột, chứ không nhằm vào bất kỳ quốc gia nào.

Quan hệ quốc phòng giữa ba nước vốn đã khá gắn bó. Pakistan nhiều năm qua hỗ trợ huấn luyện và tư vấn kỹ thuật cho quân đội Ả Rập Saudi, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan thường xuyên hợp tác về tàu chiến, máy bay huấn luyện và công nghiệp quốc phòng.

Năm 2023, Ả Rập Saudi ký hợp đồng mua máy bay không người lái của Thổ Nhĩ Kỳ trong thương vụ được Ankara mô tả là hợp đồng xuất khẩu quốc phòng lớn nhất lịch sử nước này.

Truyền thông quốc tế cũng cho biết Pakistan hiện đã triển khai khoảng 8.000 binh sĩ cùng tiêm kích, máy bay không người lái và hệ thống phòng không tới Ả Rập Saudi, đồng thời mở rộng hợp tác an ninh với nhiều quốc gia vùng Vịnh.